İngiltere'nin borçlanma maliyetleri neden yükseliyor?

İngiltere'nin borçlanma maliyetleri, devlet tahvillerindeki satış baskısıyla yükselirken, bazı vadelerde getiriler uzun yılların en yüksek seviyelerine çıktı. Piyasada 10 yıllık tahvil getirisi 2008'den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaşırken, 30 yıllık tahvil getirisi ise 1998'den beri en yüksek düzeyi gördü.

Devletler vergi gelirleriyle karşılayamadıkları harcamaları finanse etmek için tahvil ihraç ederek borçlanıyor. İngiltere'de “gilt” olarak adlandırılan bu kâğıtlar genellikle düşük riskli kabul edilse de, yatırımcılar enflasyonun kalıcı olabileceği endişesiyle daha yüksek getiri talep ediyor.

Piyasaların odaklandığı başlıca riskler

İngiltere'deki hareket tek başına değil; ABD, Japonya ve Avrupa'da da borçlanma maliyetleri yükseliyor. Yatırımcıların fiyatladığı unsurlar arasında şu başlıklar öne çıkıyor:

  • Orta Doğu kaynaklı gelişmelerin petrol fiyatlarını yüksek tutabileceği beklentisi,
  • Enflasyonun genel olarak beklenenden daha uzun süre yüksek kalma riski,
  • Hükümetlerin artan borçlanma düzeyleri,
  • Yapay zekâ yatırımlarını finanse etmek isteyen büyük teknoloji şirketlerinin kredi talebindeki artış.

Enflasyon yükseldiğinde, tahvillerin gelecekte sağlayacağı sabit ödemelerin reel değeri azalıyor. Bu nedenle yatırımcılar daha yüksek getiri isterken, mevcut tahvillerde satış baskısı güçleniyor.

Yüksek getiriler bütçe kararlarını nasıl etkileyebilir?

Getirilerdeki artış, hükümetin uzun vadeli borçlanmasını daha pahalı hale getiriyor. Bu durum, Başbakan Andy Burnham ile Maliye Bakanı John Healey'nin 28 Ekim'de sunulacak ilk bütçe hazırlıkları öncesinde kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırıyor.

Hükümetin kendi belirlediği mali kurallar nedeniyle hareket alanı sınırlı. Borç servisinin maliyeti yükselirse, aynı kaynak içinde başka kalemlere daha az pay ayrılması gerekebilir; bu da yaşam maliyeti baskısı altındaki hanelere desteklerin daralması ya da bu desteklerin vergi artışlarıyla finanse edilmesi olasılığını gündeme getirebilir.

Seçenekler var, ancak alan daralıyor

Uzmanlara göre bunlar kesinleşmiş kararlar değil, politika tercihleri. Hazine, ek kaynak yaratmak için başka harcama kalemlerinde kısıntıya giderek bütçede alan açmayı da tercih edebilir.

Mortgage ve emeklilik gelirlerinde olası etkiler

Tahvil getirilerindeki yükseliş, özellikle yeni sabit faizli mortgage ürünlerinde maliyet baskısı yaratabilir. Analistler, kredi verenlerin fonlama maliyeti arttıkça yeni anlaşmalarda faizlerin yukarı gidebileceğini değerlendiriyor.

Bununla birlikte tablo, Eylül 2022'de Liz Truss'ın mini bütçesi sonrasında görülen sert sarsıntıdan farklı görülüyor. O dönemde faizler birkaç gün içinde sıçramış ve bankalar fiyatlama yapmakta zorlandıkları için çok sayıda kredi teklifini hızla geri çekmişti.

Kimler için daha olumlu olabilir?

Yükselen getiriler, sigorta şirketlerinden alınan ve ömür boyu emeklilik geliri sağlayan yıllık gelir ürünleri açısından daha elverişli bir ortam yaratabilir. Bu nedenle piyasadaki mevcut hareket, konut kredisi tarafında baskı yaratırken emeklilik gelirini tek seferlik ürünle sabitlemek isteyenler için daha iyi koşullar sunabilir.