Yatırımcılar için yeni risk kalemi

Yapay zeka altyapısına dönük harcamaların hızlanması, veri merkezi yatırımları için yeni bir piyasa riski doğurdu. ABD’de görünür hale gelen yerel muhalefet, Avrupa ve Güney Kore başta olmak üzere başka pazarlara da taşınırken, araştırmalar yalnızca Avrupa’da gecikme ve iptallerden etkilenen tutarın 42 milyar dolar olduğunu gösteriyor.

Bu rakam, ABD’de aynı nedenle baskı altında bulunan yaklaşık 77 milyar dolarlık yatırımla karşılaştırılıyor. Uzmanlara göre toplumsal tepkinin büyümesi, izin süreçlerini uzatarak yatırım takvimini ve nihai maliyeti doğrudan etkiliyor.

Avrupa’da izin süreci zorlaşıyor

European Data Center Monitor verilerine göre Avrupa’da ocak-nisan döneminde 70’ten fazla veri merkezi projesi reddedildi ya da kısıtlandı. Bu sayı, 2025’in tamamındaki seviyenin üzerine çıktı ve itirazların belediyelerden mahkemelere, düzenleyicilere ve parlamentolara kadar yayıldığına işaret etti.

Şebeke, su ve arazi baskısı öne çıkıyor

İskoçya, kampanyalar sonrası yeni hiper ölçekli veri merkezleri için planlama onaylarını durdurdu. Danimarka, artan elektrik bağlantı başvurularının ardından veri merkezlerini şebeke başvurularında geri sıraya itebilecek acil bir yasa çıkardı; İspanya ise projelerin elektriğinin %80’inin yenilenebilir kaynaklardan sağlanmasını öngören yeni kurallar önerdi.

İngiltere’de bazı projeler yerel itirazlar nedeniyle yavaşlarken, tartışmanın odağında su kullanımı, yüksek elektrik tüketimi, enerji fiyatları ve geniş arazi ihtiyacı bulunuyor. Sektörün kalıcı istihdam yaratma kapasitesi ve bir tesisin megavat başına ekonomik değerini ölçmeye dönük net bir standardın bulunmaması da yatırım değerlendirmelerini zorlaştırıyor.

  • Yoğun nüfuslu bölgelerde enerji ve su tüketimine dönük hassasiyet artıyor.
  • İzin gecikmeleri, sermaye harcaması başlamadan önce yapılan hazırlık giderlerini riske atıyor.

Güney Kore’de büyüme hedefi yerel dirençle karşılaşıyor

Güney Kore hükümeti haziranda yapay zeka veri merkezlerini yarı iletkenler ve fiziksel yapay zekayla birlikte üç büyük yatırım alanından biri ilan etti. Buna karşın Seul’ün güneybatısındaki Geumcheon’da bölge sakinleri, evlerinin yakınına planlanan bir veri merkezi için yapı izninin iptalini ve inşaatın durdurulmasını istedi.

Temmuzda yetkililer, önerilen veri merkezi sahalarının 200 metre çevresinde yaşayanların çoğunluk onayını şart koşmayı ve projeler için üç aşamalı inceleme ile uyuşmazlık çözüm mekanizması kurmayı planladıklarını açıkladı. Yerel basına göre aynı projeye karşı hafta içi sabahları süren protestolar ağustos ortası itibarıyla 172 güne ulaştı.

Seul’ün hemen güneyindeki Gwacheon’da da yerel bir meclis üyesi, yedek bataryalardan kaynaklanabilecek yangınlar dahil 24 saat çalışan veri merkezlerinin risklerine karşı çevrede yaşayanları korumayı amaçlayan bir düzenleme teklif etti.

Şirketler için maliyet ve değerleme baskısı

Yapay zeka kaynaklı talebin kısa vadede zayıfladığına dair belirgin bir işaret bulunmasa da, yatırımcılar açısından asıl kırılganlık projelerin daha inşaata başlamadan gecikmesi ya da rafa kalkması. Sektör danışmanlarına göre izinler çıkmadan önce de arsa, proje geliştirme ve başvuru süreçlerine önemli kaynak ayrılıyor; bu da başarısız projelerde batık maliyet riskini büyütüyor.

Equinix, dijital altyapının daha görünür hale gelmesiyle yerel toplulukların ne inşa edildiğini ve etkilerinin nasıl yönetileceğini daha fazla sorguladığını belirtirken, bazı pazarlarda politika ortamının sıkılaştığını kabul ediyor. Piyasa açısından bu tablo, veri merkezi yatırım tezinde artık yalnızca talep ve enerji maliyetinin değil, toplumsal kabul ve düzenleme riskinin de temel değişkenlerden biri haline geldiğini gösteriyor.