28 Ekim bütçesinde gözler vergi tercihleri ve borç maliyetinde

İngiltere bütçesi, 28 Ekim'de Maliye Bakanı John Healey tarafından Avam Kamarası'nda açıklanacak. Hükümet, yükselen borçlanma maliyetleri ve sınırlı mali alan nedeniyle yeni vergi gelirleri ararken, İşçi Partisi'nin seçim öncesi gelir vergisi, Ulusal Sigorta ve KDV'yi artırmama taahhüdü manevra alanını daraltıyor.

Bütçeyle birlikte Hazine, önlemlerin ayrıntılarını ve maliyetlerini yayımlayacak. Kamu maliyesini izleyen Office for Budget Responsibility (OBR) de ekonominin görünümüne ilişkin yeni tahminlerini paylaşacak; bu rapor, tahvil piyasaları ile sterlin üzerinde yakından izlenen ana belge konumunda.

Mali kurallar ve daralan bütçe alanı ne söylüyor?

Hükümetin bağlı kalacağını açıkladığı iki temel mali kural bulunuyor:

  • Bu parlamento dönemi sonunda günlük kamu harcamalarını borçlanma ile finanse etmemek
  • Kamu borcunun milli gelire oranını yine aynı dönemin sonunda düşüşe geçirmek

OBR, mart ayında ilk kuralın 23,6 milyar sterlinlik bir tamponla karşılanabileceğini hesaplamıştı. Ancak KPMG analistleri, yıl içinde artan borçlanma maliyetleri nedeniyle bu alanın 12 milyar sterline kadar gerilemiş olabileceğini belirtiyor.

Masadaki seçeneklerden biri, Healey'nin daha küçük bir mali tamponu kabul ederek vergi artışı ihtiyacını sınırlaması. Bununla birlikte, daha zayıf bir tampon piyasaların mali disipline bakışını etkileyebileceği için bütçenin tonu kadar rakamsal çerçevesi de önem taşıyor.

Masadaki vergi başlıkları ve piyasanın izleyeceği kalemler

Kulislerde en çok konuşulan başlıklardan biri, varlık satışından doğan kârlara uygulanan sermaye kazancı vergisi. Oran artışı ya da istisnalarda değişiklik gündeme gelebilir. Bir diğer başlık ise, 2028 Nisan'ında İngiltere'de 2 milyon sterlin üzerindeki konutlar için devreye girmesi planlanan yüksek değerli belediye vergisi ek yükünün, 1,5 milyon sterlin üzeri konutları kapsayacak şekilde genişletilebileceği yönündeki beklentiler.

Bankaların güçlü kâr açıklamaları sektöre daha yüksek vergi çağrılarını artırırken, bankalar bunun büyüme hedefini ve ülkenin rekabet gücünü zayıflatabileceğini savunuyor. Ayrıca mart 2022'den beri dondurulan akaryakıt vergisinin yıl sonrasına uzatılıp uzatılmayacağı da hem enflasyon hem hane bütçeleri açısından kritik başlıklar arasında.

Konut desteği ve makro görünüm

Bütçede İngiltere'de ilk kez ev alacaklara yönelik Your First Home programının ayrıntılarının da açıklanması bekleniyor. Yeni inşa edilmiş bir konut için %2,5 peşinatla alım imkânı sunacak plan, ayrıca konut değerinin %20si kadar kredi desteği öngörüyor.

Ekonomide yılın ilk üç ayında %0,6, nisan-haziran döneminde ise %0,4 büyüme kaydedildi; temmuz verisi de %0,4 ile beklentileri aştı. Analistler, ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmanın Hürmüz Boğazı'nda petrol ve gaz ticaretini aksatmasının enerji ve yakıt fiyatlarını yukarı ittiğini, bunun da önümüzdeki aylarda hanehalkı ve şirketler üzerinde baskı kurabileceğini belirtiyor.

Ağustosta yıllık enflasyon %3,1e yükselirken, İngiltere Merkez Bankası faizi eylülde altıncı kez üst üste %3,75te bıraktı. Banka, yüksek enerji fiyatlarının kalıcı olması halinde yeni faiz artışlarının gündeme gelebileceği mesajını verdi; bu nedenle bütçe kararları sadece vergi yükü değil, büyüme ve finansman koşulları açısından da piyasaların odağında bulunuyor.