Ham petrol sevkiyatında savaş öncesi eşik yakalandı

Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan ham petrol, ABD askeri eskortları ve alternatif boru hatlarının devreye alınmasıyla yeniden savaş öncesi hacimlere ulaştı. Tanker ve küresel ticaret akışlarını izleyen Kpler verilerine göre pazartesi itibarıyla yedi günlük ortalama ham petrol geçişi 13,5 milyon varil/gün oldu; bu seviye savaş öncesi normal akışla aynı düzeye işaret etti.

Aynı veri seti, Basra Körfezi ve Kızıldeniz’i de kapsayan Orta Doğu çıkışlı ham petrol sevkiyatının 19,5 milyon varil/güne yükseldiğini, savaş öncesindeki yaklaşık 17 milyon varil/günlük tabanı aştığını gösterdi. Kpler’de emtia araştırmalarını yöneten Matt Smith, boğazdan geçen güçlü hacimlerin İran’ın Hürmüz üzerindeki fiili etkisinin zayıfladığına işaret ettiğini belirtti.

Rafine ürünlerdeki daralma küresel yakıt krizini derinleştiriyor

Ham petroldeki toparlanma, enerji zincirinin tamamına yayılmadı. JPMorgan, ham petrol piyasasında büyük ölçüde normalleşme görülse de rafine ürün tedarikinin hâlâ baskı altında olduğunu değerlendirdi.

  • Hürmüz’den geçen rafine ürün sevkiyatı, pazartesi itibarıyla yedi günlük ortalamada 677.000 varil/gün seviyesinde kaldı.
  • Savaş öncesinde aynı kalemde akış yaklaşık 3,6 milyon varil/gün düzeyindeydi.
  • Ham petrol ve ürün sevkiyatının toplamı ise 14,2 milyon varil/gün ile savaş öncesi 17 milyon varil/günlük seviyenin yaklaşık %80’ine ulaştı.

Orta Doğu kaynaklı ürün arzı sıkışıklığına Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarının eklenmesi, küresel yakıt piyasasındaki açığı büyüttü. ABD’de dizel fiyatlarının rekor seviyelere çıkması, ekonomiye yönelik riskleri artırırken, Başkan Donald Trump’ın siyasi baskı altında ihracat yasağını değerlendirdiği aktarıldı.

Akışı askeri koruma ve boru hatları destekliyor

Sevkiyat hacimleri toparlansa da güvenlik koşulları savaş öncesinden uzak kalmayı sürdürüyor. İran’ın tankerlere yönelik saldırıları devam ederken, ağustosta Hürmüz’den geçen ham petrolün %70’ten fazlası, Birleşik Arap Emirlikleri veya Umman açıklarında gemiden gemiye aktarma yöntemiyle taşındı. ABD askeri korumasındaki bu mekik tanker sistemi, sevkiyatın saldırılara maruz kalma riskini azaltıyor.

Bölgedeki ikinci denge unsuru, Suudi Arabistan ile BAE’nin işlettiği boru hatları oldu. Kpler’e göre Körfez ham petrolünün yaklaşık %40’ı artık Hürmüz’ü bypass eden bu hatlardan taşınıyor; savaş öncesinde bu oran %17 seviyesindeydi.

Ancak bu alternatifler de kırılgan görünüyor. Suudi Arabistan, Irak’tan düzenlenen bir insansız hava aracı saldırısında hasar gören Doğu-Batı boru hattını ay başında kapattı; Kızıldeniz’deki Yanbu limanındaki yüklemelerin yeniden artması, hattın tekrar çalıştığına işaret etti. Analistler, diplomasideki tıkanıklığın sürmesi halinde bölgesel petrol arzında yeni kesintilerin yeniden gündeme gelebileceği uyarısında bulunuyor.