Tarım ilaçlaması ticarileşmenin ilk sahası oldu

ABD'de geliştirilen otonom uçaklar, ilk etapta tarımsal ilaçlama ve kargo taşımacılığında gelir üretmeye başladı. California'nın San Joaquin Vadisi'nde denenen Pyka'ya ait pilotsuz uçak, insanlı ilaçlama uçaklarından daha alçaktan uçabildiği için daha az püskürtme kaybı yaratıyor; bu da daha düşük kimyasal kullanımı anlamına geliyor.

Pyka tarafından geliştirilen tamamen elektrikli ilaçlama uçağı, burun kısmındaki batarya ile yaklaşık 35 dakika havada kalabiliyor ve gövdesindeki tankta 300 litre sıvı taşıyor. Şirketin yaklaşık 11,5 metre kanat açıklığına sahip bu uçaklarından yaklaşık bir düzinesi Brezilya'da pamuk ve soya gibi ürünlerde kullanılıyor.

Ruhsatlar ve üretim hedefleri yatırım iştahını artırıyor

ABD'de ticari sivil kullanım için şimdiye kadar onay alan en büyük otonom sabit kanatlı uçak, Pyka'nın tarım uçağı oldu. Ancak faaliyetler şimdilik dar tanımlı bir tarım alanıyla sınırlı; operasyonlarda bir yer operatörü ve görsel gözlemci bulundurulması gerekiyor. Şirket daha önce Brezilya'da da benzer izin almıştı.

Pyka, bugün yılda yaklaşık iki düzine uçak üreten kapasitesini 2030'a kadar 1.000 adede çıkarmayı hedefliyor. Her bir uçağın satış fiyatı 550 bin dolar seviyesinde bulunuyor ve müşterilere işletim eğitimi de veriliyor; bu model, donanım satışını hizmet gelirleriyle birleştiren bir yapı sunuyor.

Şirketlerin ticari hesapları hangi alanlarda yoğunlaşıyor?

  • Tarımda daha düşük ilaç sürüklenmesi sayesinde kimyasal tüketimini ve işçilik riskini azaltmak.
  • Uzak bölgelere kargo taşırken kokpit ve pilot yükünü azaltıp taşıma verimini artırmak.

Birleşik Krallık merkezli Windracers da Shetland ve Orkney'de otonom kargo servisi için izin arıyor. Boeing'in yatırım kolunun desteklediği ABD'li Reliable Robotics ise sistemini Cessna 208B Grand Caravan kargo uçağında test ederken, Merlin Labs daha büyük askeri platformlardan ticari çok mürettebatlı kargo uçaklarına geçiş planlıyor. Sektördeki birçok şirket için savunma sözleşmeleri, sivil taraftaki uzun onay süreçleri karşısında önemli bir geliştirme ve finansman kanalı oluşturuyor.

Güvenlik standardı ve sertifikasyon maliyeti pazarı yavaşlatıyor

Uzmanlara göre, hava araçlarında güvenlik çıtasının otomobillere kıyasla çok daha yüksek olması ticarileşmeyi yavaşlatıyor. Stanford Üniversitesi'nden Mykel Kochenderfer, hava kazalarının sonuçlarının çok ağır olabilmesi nedeniyle sertifikasyon sürecinin daha zorlu ilerlediğine dikkat çekiyor; bu da geliştirme maliyetlerini ve pazara giriş süresini uzatıyor.

Şirketler ayrıca birbirinden farklı teknoloji yolları izliyor. Reliable Robotics yapay zekâdan uzak durup kurallı yazılım, radar ve yerden uzaktan pilot modeline yaslanırken; Merlin Labs, hava trafik talimatlarını anlamak için üretken yapay zekâ kullanmayı planlıyor. Pyka ise kısa menzilli lidar sistemine ek olarak uzaktaki nesneleri ayırt etmek için yapay zekâ destekli kameralar eklemeye hazırlanıyor.

Sektör destekçileri, pilot açığını hafifletme, tehlikeli işleri insandan uzaklaştırma ve tek bir operatörün birden fazla uçağı yönetebilmesi sayesinde maliyetleri düşürme potansiyeline işaret ediyor. Buna karşın ABD Hava Yolu Pilotları Birliği, kokpitten pilotun çıkarılmasını güvenlik açısından ciddi bir risk olarak değerlendiriyor. Bu nedenle pazarın yönünü, yalnızca teknoloji değil, düzenleyici onay ve güvenlik kabulü belirleyecek.