Lahey’deki ölümün ardından uluslararası açıklamalar geldi

Ratko Mladic, Srebrenitsa soykırımı, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle aldığı ömür boyu hapis cezasını çekerken Lahey’de 84 yaşında öldü. Eski Yugoslavya’nın dağılma sürecinde öne çıkan Bosnalı Sırp komutan, Bosna Savaşı sırasında işlenen ağır suçlar nedeniyle uluslararası mahkeme tarafından mahkûm edilmişti.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in sözcüsü Stephane Dujarric, Mladic’in ölümünün ardından mağdurlar, hayatta kalanlar ve aileleriyle dayanışma mesajı verdi. Açıklamada, yargı kararlarıyla sabit görülen suçların ciddiyetinin inkâr edilmemesi çağrısı da tekrarlandı.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ise Birleşmiş Milletler savaş suçları mahkemesinin Mladic’e erken tahliye izni vermemesini eleştirdi. Belgrad yönetimi daha önce, sağlık durumunun ağır olduğunu belirterek Mladic’in cezaevi dışında tedavi görmesine izin verilmesini istemişti.

Saraybosna kuşatması ve Srebrenitsa’daki katliam davanın merkezindeydi

Mladic’in komuta ettiği Bosnalı Sırp güçler, Bosna-Hersek’in başkenti Saraybosna’yı kuşatma altına aldı. Modern tarihte bir başkente yönelik en uzun askeri kuşatmalardan biri kabul edilen bu dönem 1.460 gün sürdü ve 11.500’den fazla kişi hayatını kaybetti.

Temmuz 1995’te Mladic’e bağlı birlikler, Birleşmiş Milletler koruması altındaki Srebrenitsa ve Zepa’yı ele geçirdi. Daha sonra soykırım olarak tanımlanan süreçte 8.000’den fazla Boşnak erkek ve çocuk öldürüldü, 25.000 ila 30.000 kişi de bölgeden zorla çıkarıldı.

Mahkemeye taşınan başlıca suçlamalar

  • Srebrenitsa’daki toplu öldürmeler ve Boşnak sivillerin zorla yerinden edilmesi.
  • Bosna-Hersek savaşı boyunca işlenen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar.

Askeri kariyerden yakalanışına uzanan süreç

Mart 1942’de, bugün Bosna-Hersek sınırları içinde bulunan Bozanovici köyünde doğan Mladic, 22 yaşında Yugoslav Ulusal Ordusu’na katıldı. 1990’ların başına gelindiğinde üst düzey komuta görevlerine yükseldi; 1991’de tümgeneral, Nisan 1992’de ise korgeneral rütbesi aldı.

Mladic ve Bosnalı Sırpların siyasi lideri Radovan Karadzic hakkında, Bosna-Hersek’te işlenen suçlar nedeniyle Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde dava açıldı. Mladic hakkında 20 ayrı suçlama yöneltildi ve mahkeme 1996’da uluslararası yakalama kararı çıkardı.

Yıllarca saklanan Mladic, 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’ın kuzeyindeki Lazarevo’da kuzeninin evinde yakalandı. Belgrad’da gözaltına alındıktan sonra Lahey’e gönderildi; yargılama 2011’de başladı, kapanış beyanları 2016’da alındı ve Mladic 2017’de ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.

Ailesi, 2022’nin sonlarında sağlık durumunun kötü olduğunu açıklamıştı. Mladic, Haziran 2025’te birkaç ay ömrü kaldığını öne sürerek tahliye talebinde bulundu, ancak bu başvuru reddedildi; yaklaşık 15 yıllık gözaltı ve tutukluluk sürecinin ardından Lahey’de hastanede öldü.