Karşılıklı tarifeler yeni bir ekonomik risk yarattı

Ticaret savaşı, ABD Başkanı Donald Trump'ın Kanada'ya yönelik yeni gümrük vergileriyle daha da sertleşti. ABD, Cumartesi günü Kanada'dan gelen 20 milyar dolar değerindeki ürünlere %50 tarife uygulamaya başlarken, Trump pazartesi günü de 1 Ocak'tan itibaren tüm otomotiv ürünlerine %50 ek vergi tehdidinde bulundu.

Kanada Başbakanı Mark Carney ise salı günü misilleme paketini açıkladı. Buna göre, değeri yine 20 milyar dolar olan 700'den fazla ABD ürününe %15, %25 ve %50 oranlarında kademeli gümrük vergileri getirilecek; önlemlerin 8 Eylül'de yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Uzmanlar, bu adımların iki ülke şirketlerini de zorlayacağını, ancak darbenin Kanada'da daha sert hissedilebileceğini belirtiyor. Son günlerde artan milliyetçi havaya rağmen, ekonomik kayıpların kamuoyundaki desteği zamanla zayıflatabileceği değerlendiriliyor.

Kanada neden daha kırılgan görülüyor?

Kanada ekonomisinin büyüklüğü ABD'nin yaklaşık onda biri seviyesinde bulunuyor. Ülkenin ihracatının yaklaşık %70'i ABD pazarına gittiği için, Washington kaynaklı ticaret önlemleri Ottawa açısından daha yüksek risk oluşturuyor.

Oxford Economics, mevcut ABD tarifelerinin Kanada'nın gelecek yılki büyümesinden 0,3 puan götürebileceğini öngörüyor. Etkinin ülke geneline göre sınırlı kalması beklense de bazı eyaletler ve sektörler daha fazla baskı altında.

  • Quebec, New Brunswick ve Ontario'daki imalatçılar ABD satışlarına bağımlılık nedeniyle öne çıkıyor.
  • Britanya Kolumbiyası'ndaki ihracatçılar da sınır ötesi talepteki zayıflamaya karşı hassas görülüyor.
  • Çimento, kâğıt, ahşap, içecek, giyim, plastik ve elektronik gibi ikame edilebilir ürünler daha savunmasız kabul ediliyor.

Ticaret danışmanlarına göre Kanada'da bu süreç 100.000'e kadar istihdam kaybı riski yaratabilir. Bazı şirketlerin, tarifeler kalıcı hâle gelirse fabrika kapatma ve işten çıkarma seçeneklerini değerlendirdiği belirtiliyor.

USMCA ve otomotiv zinciri için kritik eşik

Ekonomistler, gerilimin daha da tırmanması hâlinde ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA)'nın da tehlikeye girebileceği uyarısında bulunuyor. Böyle bir senaryonun Kanada ekonomisini resesyona itebileceği ve daha düşük bir büyüme patikasına sabitleyebileceği ifade ediliyor.

USMCA, Kanada ihracatının büyük bölümünü ABD tarifelerine karşı koruduğu için ortalama etkin vergi oranı hâlen görece düşük seyrediyor. Buna göre oran, son adımlara rağmen %5,1'den %6,9'a yükselmiş durumda.

Bir diğer kırılgan alan otomotiv sektörü. Daha önce Kanada'dan gelen araç ve parçalara uygulanan %25'lik tarifelerin maliyeti büyük ölçüde absorbe edilmişti; ancak oranın %50'ye çıkarılması ihtimali, sınır ötesi üretim zincirini ciddi biçimde sarsabilir. Uzmanlar, bunun yalnızca Kanada'yı değil, Kanada yapımı parçalara bağlı Michigan, Ohio ve Indiana gibi ABD eyaletlerini de olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.

Kanada içinde görüş ayrılığı derinleşiyor

Ontario Başbakanı Doug Ford, elektriğin ve kritik mineral ihracatının kesilmesi dâhil sert misilleme seçeneklerini gündeme taşırken, Alberta ve Saskatchewan doğal kaynaklara ihracat vergisi eklenmesine mesafeli yaklaşıyor. Uzmanlara göre dünyanın gözü şimdi 8 Eylül'de; çünkü Kanada'nın karşı tarifeleri yürürlüğe girdiğinde gerilimin yönü daha net görülecek.