Paranın Zaman Değeri (Bugünkü ve Gelecek Değer) Hesaplama
Bugünkü 100 lira ile bir yıl sonraki 100 lira aynı değerde değildir; para, faiz getirisi ve enflasyon nedeniyle zamana bağlı olarak değer değiştirir. Bu araçla tek bir tutarın gelecek değerini veya bugünkü değerini basit ve bileşik faize göre hesaplayabilir, düzenli ödemelerin (anüite) toplam değerini ve bir ana paraya karşılık gelen dönemsel eşit taksidi bulabilir, isterseniz enflasyondan arındırılmış reel karşılığını görebilirsiniz.
Bileşik hesaplamalarda dönemsel faiz oranı, yıllık nominal oranın yılda faiz işleme sayısına bölünmesiyle bulunur (r/m) ve toplam dönem sayısı yıl x m'dir. Basit faiz seçeneklerinde faiz yalnızca ana para üzerinden işler; bu nedenle dönem sıklığı sonucu etkilemez ve o modlarda dönemsel oran satırı gösterilmez. Anüite ve taksit hesaplamaları, ödemelerin dönem sonunda yapıldığı (olağan anüite) varsayımına dayanır; ödemeler dönem başında yapılıyorsa gelecek/bugünkü değeri (1 + dönemsel oran) ile çarpmanız, taksidi ise aynı çarpana bölmeniz gerekir. Örnek olarak 100.000 TL ana para, aylık yüzde 3 (yıllık nominal yüzde 36) ve 12 ay için dönemsel eşit taksit 10.046,21 TL çıkar. Hesaplama brüt tutarları gösterir; mevduat ve benzeri getirilerde uygulanan gelir vergisi stopajı ile diğer vergi ve masraflar dahil değildir, net getiriniz daha düşük olacaktır. Kredi tarafında ise KKDF ve BSMV gibi yükler bu araca dahil değildir; bankanın açıkladığı yıllık maliyet oranını esas alın. Enflasyon alanı doldurulduğunda Fisher denklemiyle reel getiri gösterilir. Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir.
Sık sorulan sorular
Basit faiz ile bileşik faiz arasındaki fark nedir?
Basit faizde faiz yalnızca ana para üzerinden işler. Bileşik faizde kazanılan faiz de ana paraya eklenip yeniden faiz getirir; süre uzadıkça iki yöntem arasındaki fark hızla büyür.
Efektif yıllık faiz nedir?
Yıl içinde faizin birden çok kez işlemesinin etkisini gösteren gerçek yıllık getiridir: (1 + r/m)^m - 1. Aynı nominal oranda faiz ne kadar sık işlerse efektif oran o kadar yüksek olur.
Taksit hesabı nasıl çalışıyor?
Anüite formülü kullanılır: taksit = ana para x dönemsel oran / (1 - (1 + dönemsel oran)^-dönem sayısı). Örneğin 100.000 TL, aylık yüzde 3 ve 12 ay için taksit 10.046,21 TL, toplam ödeme 120.554,50 TL olur. Bu tutar vergi ve masraf içermeyen saf anüite taksididir.
Reel getiri neden önemlidir?
Nominal getiri enflasyonun altında kalıyorsa paranızın alım gücü azalır. Reel faiz, enflasyondan arındırılmış gerçek kazancınızı gösterir ve negatif çıkabilir.
Sonuç net mi brüt mü?
Brüttür. Mevduat faizi gibi getirilerde uygulanan gelir vergisi stopajı ve varsa masraflar düşülmemiştir; kredide de KKDF ve BSMV dahil değildir. Net tutar için bankanızın uyguladığı güncel oranları dikkate almalısınız.
Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır, resmî beyan yerine geçmez. Kesin tutar için Gelir İdaresi Başkanlığı'na veya mali müşavirinize başvurun.