Uzmanlara göre yakın vadede pompaya etkisi sınırlı

ABD Başkanı Donald Trump’ın duyurduğu Venezuela petrol anlaşması, Washington’a büyük bir rezerv erişimi sağlasa da bunun ABD’de benzin fiyatlarını kısa sürede aşağı çekmesi beklenmiyor. Anlaşma kapsamında ABD’nin, Venezuela’nın kanıtlanmış 65 milyar varillik petrol rezervi üzerinde çoğunluk kontrolü elde ettiği açıklandı; bu miktar ülkenin tahmini 303 milyar varillik toplam rezervinin yaklaşık %20’sine denk geliyor.

Uzmanlara göre asıl sorun, bu rezervlerin üretime hızlı biçimde dönüştürülememesi. Petrolün çıkarılması için çok büyük sermaye, bakımsız altyapının yenilenmesi ve kamuoyuna açıklanmayan sözleşme şartlarının netleşmesi gerekiyor.

ABD’de akaryakıt fiyatları neden yüksek seyrediyor?

AAA verilerine göre ABD’de benzinin ulusal ortalama fiyatı pazartesi günü galon başına 4,08 dolar oldu. Bu seviye, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık %30 daha yüksek ve piyasada kısa vadeli baskının küresel arz tarafında yoğunlaştığı belirtiliyor.

  • Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları
  • İran savaşıyla tetiklenen Orta Doğu kaynaklı arz kesintileri

GasBuddy petrol analizleri başkanı Patrick De Haan’a göre bu tablo, ABD’de İşçi Bayramı döneminde yeni bir ulusal fiyat rekoru olasılığını güçlendiriyor. Önceki İşçi Bayramı rekoru 2012’de 3,83 dolar seviyesindeydi.

Üretim artışı neden zaman alacak?

Venezuela’nın mevcut üretim kapasitesi, duyurunun kısa sürede piyasaya ek arz getirmesine izin vermiyor. Ülke bugün yaklaşık 1,2 milyon varil/gün üretim yaparken, 1990’ların sonlarında bu rakam 3,5 milyon varil/gün düzeyindeydi.

Rystad Energy, Venezuela’nın yeniden zirve üretime dönebilmesi için 2040’a kadar yaklaşık 180 milyar dolar yatırım gerektiğini hesapladı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Trump’ın anlaşmasının ülkeye özel sektörden yaklaşık 100 milyar dolar yatırım çekebileceğini söyledi.

Altyapı ve şirket tarafında hangi sorunlar var?

Yatırımı hangi şirketlerin yapacağı ve anlaşmaların nasıl yapılandırılacağı henüz net değil. Ülkede şu anda büyük ABD şirketleri arasında aktif olan tek oyuncu, devlet şirketi PDVSA ile ortak girişimler yürüten Chevron konumunda.

Chevron’un Venezuela üretimi bu yıl %15 artışla 280.000 varil/güne çıktı. Şirket, 2028’e kadar üretimi %50’ye kadar artırmayı beklese de, ihracat terminallerindeki kapasite sınırları ve elektrik kesintilerinin limanlarda yarattığı aksaklıklar nedeniyle tankerlerin yükleme için 30 güne kadar beklediği belirtiliyor.

Anlaşmanın uzun vadeli değeri siyasi riske bağlı

Venezuela geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, cumartesi günü 25 yıllık anlaşmanın 17 petrol sahasını geliştireceğini ve üretimi ilk aşamada 1,5 milyon varil/güne çıkaracağını açıkladı. Reuters’a paylaşılan listeye göre rezervlerin büyük bölümü Orinoco Kuşağı’ndaki sekiz blokta, kalanı ise Maracaibo Gölü bölgesinde bulunuyor.

Ancak uzmanlar, Orinoco sahalarında altyapı erişiminin çok sınırlı olduğuna ve piyasaya anlamlı ek üretimin gelmesinin en iyi ihtimalle 5 ila 7 yıl alabileceğine dikkat çekiyor. Ayrıca anlaşmanın hukuki zemini, açıklanmayan şartları ve Washington ile Karakas’taki siyasi değişim riski, Venezuela petrolünün kısa vadede pompa fiyatları üzerinde belirleyici bir unsur olmasını zorlaştırıyor.