Ethereum’un 2030 planında ne değişiyor?

Ethereum kurucu ortağı Vitalik Buterin, pazar günü yayımladığı değerlendirmede ağın 2030’a kadar adını korusa bile bugünkünden farklı bir yapıya evrilebileceğini bildirdi. Buterin’in “Kriptografik dünya bilgisayarı” başlıklı metninde, blokzincirin kriptografik ispatlar ve zincir dışında çalışan bilgisayar ağlarıyla birlikte işleyeceği bir model tarif edildi.

Mevcut yapıda ağı tam doğrulayan bilgisayarlar, işlemlerin kurallara uygun olup olmadığını anlamak için aynı hesaplamaları baştan yapıyor. Bu yaklaşım güvenliği desteklese de, aynı işin çok sayıda makine tarafından tekrar edilmesi nedeniyle kapasite artışını sınırlıyor ve kullanım maliyetleri üzerinde baskı yaratıyor.

Kriptografik ispatlar maliyet baskısını nasıl azaltabilir?

Buterin’e göre yeni kriptografik araçlar bu darboğazı gevşetebilir. Buna göre bir bilgisayar işlemleri yürütüp kurallara uyduğunu gösteren kısa bir matematiksel ispat üretecek, diğer bilgisayarlar ise tüm hesabı yeniden yapmadan bu ispatı çok daha hızlı kontrol edebilecek.

Bu sayede ağdaki farklı makineler aynı anda farklı görevler üstlenebilecek ve yine de birbirlerinin sonuçlarını denetleyebilecek. Buterin, işlemlerin sıralamasının kritik olduğu alanlarda blokzincirin hâlâ gerekli olacağını, ancak bu işlemlerin arka planındaki daha fazla işin önceden tamamlanıp birleşik ispatlarla zincire yazılan veri miktarının azaltılabileceğini belirtti.

Gizlilik ve doğrulama tarafında hangi hedefler öne çıkıyor?

Plan yalnızca ölçeklenebilirliği değil, kullanıcı gizliliğini de hedefliyor. Çünkü bir bakiyeyi kontrol etmek için dışarıdaki bir sunucuya sorgu gönderildiğinde, o sunucunun işletmecisi kişinin hangi adresleri izlediğini öğrenebiliyor.

Buterin’in çerçevesinde bu sorguların, ödeme ayrıntıları ve bir hesabın harcama onayı kurallarıyla birlikte gizlenmesi öngörülüyor. Böylece bir şirket, çalışanı bakiye kontrolü yaparken hesaplarını açığa çıkarmadan ödemelerini gizli tutabilecek.

Piyasa açısından neden izleniyor?

Benzer hedefler yalnızca Ethereum cephesinde gündemde değil. Zcash, şifrelenmiş adresler ve tutarlarla ödeme yapılmasına zaten izin veriyor; CoinDesk’in daha önce ZecStats verilerine dayandırdığı analize göre cuma günü korumalı havuzlarda yaklaşık 4,9 milyon ZEC bulunuyordu. Token da pazar günü erken saatlerde yaklaşık 1.660 dolar seviyesinde işlem görürken, haftalık kazancı %15 civarında oldu.

Ayrıca perşembe günü yayımlanan Shielded Bitcoin çalışmasının araştırmacıları da Zcash’in ödeme tasarımının BTC’ye uyarlanmasını önerdi. Bu tablo, gizlilik ve doğrulama teknolojilerinin yalnızca teknik değil, işlem maliyeti, ağ kapasitesi ve kurumsal kullanım alanları bakımından da piyasanın yakından izlediği başlıklara dönüştüğünü gösteriyor.

Takvim, hız hedefi ve teknik engeller

Buterin’in 2030 karşılaştırmasında, karmaşık uygulamalarda maliyet ve gizlilik sınırlamalarının tamamen ortadan kalkmadığı da vurgulandı. Buna karşın ödemelerin ağ tarafından fiilen geri döndürülemez kabul edilme süresinin yaklaşık 8 ila 32 saniye aralığına inmesi hedefleniyor.

Gelecek yıl planlanan Hegotá yükseltmesinin Ethereum’un son “normal” çatallanması olmasının beklendiği kaydedildi. Sonraki güncellemelerin daha fazla matematiksel ispata, yazılım hatalarını denetleyen araçlara ve gelecekteki kuantum bilgisayarlara karşı dayanıklı güvenlik tasarımlarına dayanması öngörülüyor.

Mühendislik tarafında çözülmesi gereken başlıklar

  • İspat üretiminin yaygın kullanım için yeterince verimli ve düşük maliyetli hâle gelmesi.
  • Ayrı görevler üstlenen bilgisayarların aynı bakiye ve uygulama kayıtlarını çakışma yaratmadan güncelleyebilmesi.