Fazla Mesai (Fazla Çalışma) Ücreti Hesaplama
Aylık brüt ücretinizi ve fazla çalışma saatlerinizi girerek fazla mesai ücretinizin brüt tutarını ve yasal kesintiler sonrası cebinize giren net tutarı hesaplayın. Saatlik ücret, aylık brüt ücretin 225'e (30 gün x 7,5 saat) bölünmesiyle bulunur; fazla çalışma %50, fazla sürelerle çalışma %25, genel tatilde yapılan fazla çalışma %100 zamlı ödenir. Hesaplama kümülatif gelir vergisi matrahını ve asgari ücret gelir vergisi/damga vergisi istisnasını dikkate alır.
Yasal dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.41-46 ve Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği. Saatlik ücret, aylık brüt ücretin 225'e (30 gün x 7,5 saat) bölünmesiyle bulunur. Fazla çalışma %50, fazla sürelerle çalışma %25 zamlı ödenir; ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan fazla çalışma için uygulamada %100 zam esas alınmıştır (toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesi daha yüksek oran öngörebilir). Fazla çalışma süresi yılda 270 saati, günlük çalışma ise 11 saati aşamaz; fazla çalışma için işçinin yazılı onayı gerekir. İşçi dilerse zamlı ücret yerine her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir. Kullanılan 2026 parametreleri: brüt asgari ücret 33.030,00 TL/ay, asgari ücretin gelir vergisi matrahı 28.075,50 TL, SGK prime esas kazanç tavanı 297.270,00 TL/ay (asgari ücretin 9 katı), SGK işçi payı %14, işsizlik sigortası işçi payı %1, damga vergisi oranı binde 7,59. Gelir vergisi tarifesi (ücret gelirleri): 190.000 TL'ye kadar %15, 400.000 TL'ye kadar %20, 1.500.000 TL'ye kadar %27, 5.300.000 TL'ye kadar %35, fazlası %40. Asgari ücret gelir vergisi ve damga vergisi istisnası GVK m.23/18 ile 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca uygulanmıştır; istisna tutarı asgari ücretin kümülatif matrahı üzerinden ay ay hesaplanır ve ödenecek vergiyi aşamaz. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır. Denkleştirme uygulaması, toplu iş sözleşmesi hükümleri, ikramiye/prim gibi ek ödemeler, engelli indirimi ve SGK teşvikleri sonucu değiştirebilir. Parametreler yıl içinde değişebileceğinden bordro işlemlerinde güncel mevzuatı ve mali müşavirinizi teyit ediniz.
Sık sorulan sorular
Fazla mesai saat ücreti nasıl bulunur?
Önce çıplak saatlik brüt ücret hesaplanır: aylık brüt ücret / 225. Bu tutar fazla çalışmada 1,5 ile, fazla sürelerle çalışmada 1,25 ile, genel tatilde yapılan fazla çalışmada 2 ile çarpılır.
Fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışma arasındaki fark nedir?
Haftalık çalışma süresi 45 saat olarak belirlenmişse 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve %50 zamlıdır. Sözleşmeyle haftalık süre 45 saatin altında (örneğin 40 saat) belirlenmişse, 40-45 saat arası çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve %25 zamlı ödenir.
Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir?
Fazla çalışma süresi yılda toplam 270 saati aşamaz. Ayrıca günlük toplam çalışma 11 saati geçemez ve fazla çalışma için işçinin yazılı onayı alınmalıdır.
Fazla mesai ücretinden hangi kesintiler yapılır?
Fazla mesai ücreti prime esas kazanca dahildir; SGK işçi payı %14, işsizlik sigortası işçi payı %1, gelir vergisi ve binde 7,59 damga vergisi kesilir. Bu nedenle brüt fazla mesai tutarının tamamı nete yansımaz; kümülatif matrah arttıkça vergi dilimi yükselebilir.
Fazla mesai yerine izin kullanabilir miyim?
Evet. İşçi isterse zamlı ücret yerine, her bir saat fazla çalışma için 1 saat 30 dakika, her bir saat fazla sürelerle çalışma için 1 saat 15 dakika serbest zaman kullanabilir. Bu hakkın 6 ay içinde iş günleri içinde kullandırılması gerekir.
Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır, resmî beyan yerine geçmez. Kesin tutar için Gelir İdaresi Başkanlığı'na veya mali müşavirinize başvurun.