Amortisman Hesaplama (Normal ve Azalan Bakiyeler)
Bir iktisadi kıymetin maliyet bedeli, faydalı ömrü ve seçilen amortisman yöntemine göre yıl yıl ayrılacak amortisman tutarlarını hesaplar. Normal (eşit tutarlı) ve azalan bakiyeler yöntemlerini destekler, binek otomobillerde uygulanan kıst amortismanı da dikkate alır. Sonuçta her yıla düşen amortisman tutarı ve toplam itfa tablosu görüntülenir.
Yasal dayanak: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu md. 313-321, mükerrer md. 315 (azalan bakiyeler usulü) ve md. 320 (kıst amortisman). Faydalı ömür ve oranlar 333 sıra no.lu VUK Genel Tebliği ekindeki listeye (339, 365, 389, 406, 458 sıra no.lu Tebliğlerle değişik) göre belirlenir; hesaplama, girdiğiniz faydalı ömrü esas alır, ilgili listeden doğru ömrü seçmeniz gerekir. Azalan bakiyeler usulünde oran, normal oranın iki katıdır ve hiçbir halde %50'yi aşamaz; son yılda kalan net defter değerinin tamamı gider yazılır. Bu usul yalnızca bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerce uygulanabilir. Binek otomobillerde iktisap edilen ilk hesap dönemi için kıst amortisman zorunlu olup, ilk yıl ayrılmayan kısım itfa süresinin son yılında gider yazılır; hesaplama bu tutarı normal usulde ek bir yıl satırı olarak gösterir. Binek otomobiller için ayrıca gider kısıtlaması kapsamındaki amortismana esas bedel üst sınırları geçerlidir; bunun için Binek Araç Gider Kısıtlaması hesaplayıcısını kullanın. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır, kesin beyan için mali müşavirinize danışın.
Sık sorulan sorular
Normal amortisman ile azalan bakiyeler yöntemi arasındaki fark nedir?
Normal usulde maliyet bedeli faydalı ömre eşit olarak bölünür ve her yıl aynı tutar gider yazılır. Azalan bakiyeler usulünde ise oran normal oranın iki katıdır (en fazla %50) ve her yıl kalan net defter değeri üzerinden uygulanır; böylece ilk yıllarda daha yüksek, sonraki yıllarda daha düşük amortisman ayrılır. Son yılda kalan bakiyenin tamamı gider yazılır.
Kıst amortisman ne demektir, hangi kıymetlerde uygulanır?
Kıst amortisman, kıymetin yıl içinde iktisap edilmesi halinde ilk yıl için yalnızca kullanıldığı ay sayısı kadar amortisman ayrılmasıdır. VUK md. 320 uyarınca yalnızca binek otomobillerde zorunludur (faaliyeti kiralama veya çeşitli şekillerde işletme olanlar hariç). Ay kesirleri tam ay sayılır; ilk yıl ayrılmayan kısım itfa süresinin son yılında gider yazılır.
Amortisman yöntemini sonradan değiştirebilir miyim?
Azalan bakiyeler usulünden normal amortisman usulüne dönülebilir; bu durumda kalan değer, kalan süreye eşit olarak dağıtılır. Ancak normal usulden azalan bakiyeler usulüne geçiş mümkün değildir.
KDV amortismana esas bedele dahil edilir mi?
İndirim hakkı bulunan KDV maliyete eklenmez, indirim konusu yapılır. İndirim hakkı tanınmayan hallerde ödenen KDV maliyete dahil edilerek amortisman yoluyla itfa edilir. Binek otomobillerde ÖTV ve KDV'nin doğrudan gider yazılması veya maliyete eklenmesi mükellefin tercihine bırakılmıştır ve gider kısıtlaması sınırlarına tabidir.
Amortisman oranları her yıl değişir mi?
Faydalı ömür ve amortisman oranları parasal tutarlara bağlı olmadığı için yıllık olarak yeniden belirlenmez; 333 sıra no.lu VUK Genel Tebliği ekindeki liste geçerliliğini korur. Yıllık olarak değişen tutarlar, doğrudan gider yazılabilecek demirbaş haddi ile binek otomobillere ilişkin gider kısıtlaması sınırlarıdır.
Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır, resmî beyan yerine geçmez. Kesin tutar için Gelir İdaresi Başkanlığı'na veya mali müşavirinize başvurun.