Yeni koruma paketi nasıl işleyecek?

Birleşik Krallık'ta tadilat dolandırıcılığı nedeniyle artan tüketici zararları üzerine hükümet, gelecek ay güvenilir ustaları öne çıkaran yeni bir sistem devreye alacağını açıkladı. Düzenleme, ev yenileme yaptıranların peşin ödeme sonrası ortadan kaybolan ya da işi yarım bırakan firmalara karşı daha güçlü mali koruma elde etmesini amaçlıyor.

Programa katılacak ustaların belirli müşteri hizmeti, şeffaflık ve uyuşmazlık çözümü standartlarını karşıladığını göstermesi gerekecek. Yeni ödeme modelinde müşterilerin parası doğrudan yükleniciye aktarılmayacak; tutar, proje içindeki belirlenmiş aşamalar tamamlandıkça parça parça serbest bırakılacak.

Hükümet, dürüst çalışan işletmelerin de bu yolla haksız rekabetten korunacağını ve tüketicilerin harcamalarını daha fazla güvenle yapabileceğini savunuyor. İş dünyasından sorumlu Bakan Jonathan Reynolds, adımın hem tüketiciyi korumayı hem de itibarlı esnafı desteklemeyi hedeflediğini belirtti.

Rakamlar kaybın boyutunu gösteriyor

Citizens Advice verilerine göre ev yenileme işleri, tüketici şikâyetlerinin en büyük kalemlerinden biri olmayı sürdürüyor. Hükümetin paylaştığı bilgilere göre son 18 ayda konut iyileştirme işi yaptıranların dörtte birinden fazlası sorun yaşadı.

Competition and Markets Authority için yapılan bir ankete dayandırılan hesaplamada, tüketicilerin 2024'te ev ve bahçe bakım hizmetlerinde uğradığı zarar, aşırı fiyatlandırma ve adil olmayan uygulamalar nedeniyle 10 milyar sterlinden fazla kayıp verdiği ifade edildi.

  • Peşin ödeme alındıktan sonra yüklenicinin ortadan kaybolması
  • Başlangıçta düşük verilen teklifin sonradan gizli kalemlerle büyümesi
  • Eksik, kusurlu veya haksız fiyatlandırılmış iş teslimi

Sektör ve muhalefetten itirazlar

National Federation of Builders, güvenilir ustaları bulmaya yarayan mevcut programların zaten bulunduğunu savunarak yeni modelin dolandırıcı aktörleri otomatik olarak sistem dışına itemeyeceğini söyledi. Federasyon, her tadilat işi için yapılan işlemleri kaydeden bir “proje pasaportu” yaklaşımının daha etkili olacağını ileri sürdü.

Muhalefetteki Muhafazakârlar, düzenlemenin kurallara zaten uyan firmalara ek evrak yükü getirebileceğini savundu. Liberal Demokratlar ise gönüllü katılımlı bir modelin, kayıt dışı çalışan kötü niyetli ustaları sisteme çekmekte yetersiz kalacağını belirtti.

Daha geniş denetim planı da gündemde

Chartered Trading Standards Institute, yeni sistemi doğru yönde atılmış ilk adım olarak değerlendirirken, ev bakım ve onarım alanında çalışanlar için zorunlu lisans uygulaması çağrısı yaptı. Kurum, özellikle devlet destekli programların dolandırıcılık riski yaratabildiğine dikkat çekti; 2022'den bu yana bazı kamu destekli yalıtım işlerine bağlı 30.000'den fazla konutta büyük kusurlar tespit edildi.

Hükümet ayrıca İngiltere ve Galler'de özel icra memurlarını da düzenleme kapsamına almayı planlıyor. Buna göre borç tahsilatıyla karşı karşıya kalan kişiler bağımsız bir şikâyet mekanizmasına erişebilecek; icra memurları da mesleki standartlara tabi olacak. Yetkililer, Trading Standards gibi kurumlarla düzenleyiciler arasındaki koordinasyonun da güçlendirileceğini bildirdi.