Zam 1 Ekim'de yürürlüğe girecek

SSE Airtricity gaz fiyat artışı, Kuzey İrlanda’daki yaklaşık 200 bin konut ve küçük işletme müşterisini etkileyecek. Şirket, doğal gaz tarifesini 1 Ekim itibarıyla %19,2 yükselteceğini açıkladı.

Bu değişiklik, Belfast çevresi ile batı gaz şebekesi bölgelerinde yaşayan tipik bir hanenin yıllık faturasına yaklaşık 172 sterlin ek yük getirecek. Şirket, kararın arkasında küresel enerji piyasalarındaki sert oynaklık ve artan toptan gaz maliyetlerinin bulunduğunu belirtti.

Artışın arkasında hangi piyasa dinamikleri var?

Utility Regulator yetkilisi Colin Broomfield, son artışın temel nedenini Orta Doğu’daki çatışmanın etkisiyle toptan gaz fiyatlarında görülen kalıcı yükseliş olarak değerlendirdi. Düzenleyici kuruma göre Birleşik Krallık’ta toptan gaz fiyatı son haftalarda term başına 169 pence seviyesine kadar çıktı; bu rakam, çatışma öncesine göre yaklaşık iki kat anlamına geliyor.

Toptan gaz fiyatları neden yükseldi?

Haberde aktarılan değerlendirmelere göre ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Birleşik Krallık’ta toptan gaz fiyatları fiilen ikiye katlandı. Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz akışında kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlar da arz endişelerini büyüttü.

  • Dünya petrolü ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık %20’si normal koşullarda Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.
  • Birleşik Krallık, petrol ve gazda önemli ölçüde ithalata bağımlı ve arzın büyük bölümü ABD ile Norveç’ten geliyor.

Bu yapı nedeniyle uluslararası piyasalardaki her sıçrama, ülke içindeki enerji faturalarına daha hızlı yansıyor. Kuzey Denizi’nden üretim olsa da, burada çıkarılan petrolün önemli kısmı rafinasyon için dışarı gönderiliyor.

Haneler ve küçük işletmeler üzerindeki baskı büyüyor

Consumer Council for Northern Ireland enerji politikası başkanı Raymond Gormley, %19,2’lik artışın tüketiciler açısından kayda değer olduğunu söyledi. Gormley, elektrik fiyatlarının yıl içinde zaten yükseldiğini ve petrol fiyatlarının da yüksek seyrettiğini hatırlatarak sonbahar ve kış aylarının haneler için zor geçebileceğine işaret etti.

Artış yalnızca evleri değil, küçük işletmeleri de etkiliyor. Larne kent merkezinde restoran işleten Glenn Davis, gaz faturasının halihazırda yaklaşık 400 sterlin, haftalık elektrik giderinin ise yaklaşık 500 sterlin olduğunu belirterek maliyet baskısının giderek ağırlaştığını anlattı.

Destek paketlerinde neler var?

  • Stormont’un, uygun kriterleri sağlayan hanelere yönelik 100 sterlinlik ısınma yağı kuponu programı için başvuruları gelecek ay açması bekleniyor.
  • Ayrı bir program kapsamında tüm hanelerin elektrik faturalarına ekimde yaklaşık 50 sterlin indirim yansıtılacak.

Düzenleyici kurumun karşılaştırmasına göre Kuzey İrlanda’daki gaz maliyetleri, Birleşik Krallık’ın geri kalanına kıyasla yaklaşık 60 sterlin daha yüksek; buna karşın İrlanda Cumhuriyeti’ndeki seviyelerin birkaç yüz sterlin altında kalıyor.