G7 rezervleri hemen devreye alacak

Dizel rezervi için alınan yeni kararla G7 ülkeleri, küresel arz sıkışıklığını hafifletmek amacıyla toplam 100 milyon varili piyasaya sürmeye hazırlanıyor. Ortak açıklamaya göre salım hemen başlayacak, uygulama dört ay sürecek ve ilk 20 günde daha yüksek hacimli bir dağıtım yapılacak. Süreç, Uluslararası Enerji Ajansı koordinasyonunda yürütülecek.

Kararın arka planında, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları sonrasında Avrupa’daki arzın daralması ve İran savaşı nedeniyle Orta Doğu’daki kesintilerin derinleşmesi yer alıyor. ABD’de dizel fiyatı eylülde rekor seviyeye çıktıktan sonra cuma günü ortalama 6,37 dolar/galon düzeyinde kaldı. G7 liderleri, ihtiyaç sürerse ek salımların da IEA çatısı altında önümüzdeki günlerde değerlendirileceğini bildirdi.

ABD’nin ihracat yasağı baskısı neden kritik hale geldi?

Trump yönetimi, Avrupa’yı dizel stoklarını devreye almaya iterken bunu ABD’nin olası ihracat yasağı seçeneğine alternatif olarak öne çıkardı. Başkan Donald Trump, geçen hafta böyle bir adımı değerlendirdiğini söylemiş, ancak bunun benzin fiyatları üzerindeki etkisi nedeniyle daha sonra mesafeli bir tutum almıştı. Beyaz Saray üzerindeki siyasi baskının, kasımdaki ara seçimler öncesinde yükselen yakıt fiyatlarıyla daha da arttığı belirtiliyor.

Avrupa’nın ABD tedarikine bağımlılığı öne çıktı

Piyasaların en büyük kaygısı, dünyanın en büyük dizel ihracatçılarından biri olan ABD’nin sevkiyatları sınırlaması ihtimali oldu. IEA verilerine göre ABD, ağustosta Avrupa Birliği’nin dizel ithalatının yaklaşık yarısını karşıladı; bu da AB ekonomisinin olası bir kısıtlamaya ne kadar açık olduğunu gösterdi. AB ticaret yetkilisi Maros Sefcovic de ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile arz ve fiyatları görüştüğünü, ihracat kısıtlamasının Avrupa’nın görünümünü olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

G7 liderleri ayrıca grup üyeleri arasında enerji ve enerji ürünlerine yönelik ihracat kısıtlamalarından kaçınma konusunda uzlaştı. Açıklamada, diğer üretici ülkelere de piyasa gerilimini artırabilecek yasaklardan uzak durmaları çağrısı yapıldı.

Önceki taahhütler ve yeni salımın rakamsal zemini

G7, Fransa, Kanada, Almanya, İtalya, Japonya, Birleşik Krallık ve ABD’den oluşuyor; Fransa dönem başkanlığını yürütürken Avrupa Birliği de toplantılara katılıyor. Yeni adım, IEA üyelerinin mart ayında İran savaşının yarattığı kesintilere karşı açıkladığı 400 milyon varillik daha geniş çerçeveyi tamamlayan bir hamle olarak öne çıkıyor.

Mart ayında açıklanan dağılım

  • Avrupa yaklaşık 107 milyon varil taahhüt etti; bunun %68’i yakıt ürünlerinden oluştu.
  • Asya ve Okyanusya 108 milyon varil ayırdı; bunun %40’ı yakıt, %60’ı ham petrol olarak planlandı.
  • ABD 172 milyon varilin tamamını ham petrol olarak üstlendi; Amerika kıtasının diğer bölümlerinden de 23 milyon varil geldi.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, salı günü yaptığı değerlendirmede ABD ve Japonya’nın yükümlülüklerini yerine getirdiğini, bazı Avrupa ülkelerinin ise vaat ettikleri ham petrol ve petrol ürünlerinin yalnızca sınırlı bir bölümünü serbest bıraktığını belirtti. Bu açıklamanın hemen ardından ABD Enerji Bakanlığı, mart ayındaki taahhütler kapsamında 40 milyon varile kadar ham petrol salımı yapılacağını duyurdu.