Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama (Brüt / Net)
Avukat, mali müşavir, doktor, mimar, danışman gibi serbest meslek erbabının düzenlediği makbuzda brüt ücret, gelir vergisi stopajı, KDV, varsa KDV tevkifatı ve damga vergisi tutarlarını hesaplar. Hem brütten nete hem de netten brüte hesaplama yapabilirsiniz.
Yasal dayanak: 213 sayılı VUK md. 236-237 (serbest meslek makbuzu), 193 sayılı GVK md. 65-68 ve md. 94/2 (stopaj), 3065 sayılı KDV Kanunu ve KDV Genel Uygulama Tebliği (tevkifat), 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu. Kullanılan oranlar: serbest meslek ödemelerinde gelir vergisi stopajı %20, GVK md. 18 kapsamındaki telif kazançlarında %17; KDV genel oranı %20; kamu kurumlarınca yapılan ödemelerde damga vergisi binde 9,48. Stopaj yalnızca GVK md. 94'te sayılan vergi sorumlularına (şirketler, kamu kurumları, işletmeler) düzenlenen makbuzlarda uygulanır; nihai tüketiciye düzenlenen makbuzda stopaj yapılmaz. Damga vergisi matrahına KDV dahil edilmez, kesinti KDV hariç brüt tutar üzerinden yapılır. Serbest meslek makbuzunun kendisi kağıt olarak damga vergisine tabi değildir; buradaki damga vergisi, kamu ödemeleri sırasında ödeme evrakı üzerinden yapılan kesintiyi ifade eder. Serbest meslek kazancında tahsil (nakit) esası geçerlidir; makbuz tahsilat anında düzenlenir. Kesin tutarlar için mali müşavirinize danışın.
Sık sorulan sorular
Serbest meslek makbuzunda stopaj oranı kaçtır?
GVK md. 94/2-b uyarınca serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerde stopaj oranı %20'dir. GVK md. 18 kapsamındaki telif kazançlarına ilişkin ödemelerde ise oran %17 olarak uygulanır.
Her makbuzda stopaj kesintisi yapılır mı?
Hayır. Stopaj yalnızca ödemeyi yapan tarafın GVK md. 94'te sayılan vergi sorumlularından olması halinde yapılır. Nihai tüketiciye (vergi mükellefi olmayan gerçek kişiye) düzenlenen makbuzda stopaj yer almaz, yalnızca brüt ücret ve KDV gösterilir.
Netten brüte hesaplama nasıl yapılır?
Anlaşılan net tutar, 1 eksi stopaj oranı (varsa eksi damga vergisi oranı) toplamına bölünerek brüt ücret bulunur. Örneğin %20 stopajda 40.000 TL net için brüt 40.000 / 0,80 = 50.000 TL'dir.
KDV tevkifatı ne zaman uygulanır?
KDV Genel Uygulama Tebliğinde sayılan belirlenmiş alıcılara verilen etüt-plan-proje, danışmanlık, denetim, müşavirlik gibi hizmetlerde kısmi tevkifat uygulanır. Bu hizmetlerde hesaplanan KDV'nin tebliğde belirtilen oranı (örneğin 9/10) alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilir; kalan kısmı serbest meslek erbabı tahsil ederek beyan eder.
Makbuz ne zaman düzenlenmelidir?
Serbest meslek kazancında tahsil esası geçerlidir. VUK md. 236 uyarınca makbuz, mesleki faaliyete ilişkin her türlü tahsilat için tahsilatın yapıldığı anda düzenlenir; hizmet verilmiş olsa dahi tahsilat yapılmadıkça makbuz düzenleme zorunluluğu doğmaz.
Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır, resmî beyan yerine geçmez. Kesin tutar için Gelir İdaresi Başkanlığı'na veya mali müşavirinize başvurun.