Soruşturma ne ortaya koydu?

WhatsApp üzerinden kurulan 532 üyeli bir grup sohbetinin, Avrupa’dan Orta Doğu’ya ve Birleşik Krallık’taki Birmingham ile Londra gibi şehirlere uzanan sınır ötesi nakit akışını organize etmekte kullanıldığı belirlendi. Avrupa Yayın Birliği’nin araştırmacı gazetecilik ağına göre bu yapı, yüz milyonlarca avroluk transferi resmi kayıt oluşturmadan yürüttü; bazı ödemeler de IŞİD bağlantılı militanlara kadar ulaştı.

Belçika’daki dava dosyasından çıkan mesajlar

Grubun adı “Traders of Greater Europe” olarak kayda geçti. Geç Şubat 2022 ile Aralık 2022 arasında gönderilen 82.000’den fazla mesaj, Belçikalı soruşturma yargıcı Vincent Guerra’nın yürüttüğü inceleme sırasında ortaya çıktı. Dosya, başlangıçta terör finansmanı şüphesiyle açıldı ancak inceleme ilerledikçe çok daha geniş bir para trafiğine işaret eden veriler bulundu.

2024’te Belçika’daki mahkeme süreci sonunda, Brüksel’de ağın başında olduğu belirtilen Abu Adam ile yardımcısı Abu Ahmed’in de aralarında bulunduğu altı kişi kara para aklamadan mahkûm edildi. Abu Adam’ın telefonunda grup sohbetinin yanı sıra seri numaraları görülen 6.000 adet 5 avroluk banknot fotoğrafı ve 6.000 kimlik kartı görseli bulundu; soruşturma makamları bunun en az 12.000 işleme işaret edebileceğini değerlendiriyor. Polis, sanıkların Suriye’deki kamplarda bulunan militan eşlerine gönderilmek üzere IŞİD’e para aktardığına dair delillere de ulaştı.

Hawala sistemi nasıl işliyor ve neden denetimden kaçıyor?

Hawala, farklı ülkelerdeki iki güvenilir para aracısının elektronik kayıt oluşturmadan işlem yapmasına dayanan eski bir transfer yöntemi. Bir aracıya nakit teslim edilirken, başka bir noktadaki ikinci aracı komisyonu düştükten sonra aynı tutarı alıcıya ödüyor; taraflar kendi hesaplarını daha sonra kapatıyor. Bu nedenle sistem, bankaların kullandığı Swift benzeri denetim mekanizmalarının dışında kalabiliyor.

  • Yöntem, bankacılık erişiminin sınırlı olduğu yerlerde ailelerine para gönderen göçmen işçiler gibi kişiler tarafından yasal amaçlarla da kullanılabiliyor.
  • Aynı yapı, büyük tutarlı işlemlerin şüpheli hareket olarak raporlanmasını önlemek isteyen suç ağları için de elverişli bir kanal haline gelebiliyor.

İncelemeye göre söz konusu WhatsApp grubu, 5.000 avro üzerindeki işlemler için kullanılıyordu ve çoğu ödeme bunun da üstündeydi. Araştırma, gruptaki herkesin suç gelirleriyle bağlantılı olduğunu göstermiyor. Ancak hawala sistemi birçok ülkede, özellikle de Avrupa Birliği’nin büyük bölümünde yasadışı kabul edilirken, Birleşik Krallık’ta vergi idaresine kayıtlı aracılar için yasal çerçevede faaliyet mümkün olabiliyor.

Diğer Avrupa dosyaları ne gösteriyor?

EBU ağı, benzer gayriresmî para transfer mekanizmalarının uyuşturucu ticareti ve insan kaçakçılığı dosyalarında da kullanıldığını aktardı. Daha önce Avrupa’daki hawala ağlarında yer aldığını söyleyen ve kimliği gizlenen bir eski para aklayıcı, toplamı yüz milyonlarca avroya ulaşan işlemlerde rol aldığını anlattı. Aynı kişi, Rotterdam yakınlarındaki küçük bir kasabada yalnızca yaklaşık bir buçuk saat içinde beş ya da altı kuryenin en az 1 milyon avroluk para taşıdığına tanık olduğunu söyledi.

Avusturya’daki soruşturmalar da sistemin şiddet içeren insan kaçakçılığı ağlarıyla bağını ortaya koydu. ORF’nin aktardığı bir dosyada, Viyana’daki büyük bir hawala ofisinin bir kebap restoranından işletildiği ve ödemelerin kaçakçılık için kullanıldığı öne sürüldü. Operasyonu yöneten iki Suriyeli kardeş, geçen yıl insan kaçakçılığının yanı sıra 350.000 avroyu kaybettiğini söyleyen bir kuryeye işkence ve tecavüz suçlarından mahkûm edilerek 18 yıl ve 8 yıl hapis cezası aldı.

Avusturya polisi ile Europol, kısa süre önce hawala yoluyla finanse edilen başka bir insan kaçakçılığı şebekesini de dağıttı. Yetkililere göre bu ağ, 18 ayda yaklaşık 100.000 kişiyi Avrupa’ya taşıdı. Soruşturmalar, kaçırılan kişilere yönelik şiddetin durdurulması için istenen ek ödemelerin de yine aynı sistem üzerinden talep edildiğini gösteriyor.