Yapay zekâ ihracatı büyüme tahminini yukarı çekti

Dünya Bankası, 23 ekonomiden oluşan Doğu Asya ve Pasifik bölgesi için 2026 büyüme beklentisini %4,5 olarak güncelledi. Salı günü yayımlanan rapora göre nisan ayındaki tahmine kıyasla 0,3 puanlık artışta yapay zekâ bağlantılı üretim ve ihracat belirleyici oldu.

Banka, bölge ekonomisinde büyümenin 2027’de %4,4’e, 2028’de ise %4,3’e gerilemesini bekliyor. Büyük ekonomiler içinde en güçlü yukarı revizyon Vietnam için yapıldı; ülkenin 2026 büyüme tahmini 1,1 puan artırılarak %7,4 seviyesine çıkarıldı.

  • 2026 büyüme tahmini: %4,5
  • 2027 büyüme tahmini: %4,4
  • 2028 büyüme tahmini: %4,3
  • Vietnam için yeni tahmin: %7,4

İhracat artışının büyük bölümü AI ürünlerinden geldi

Raporda, yapay zekâ ile bağlantılı ürünler dışarıda bırakıldığında ticaret artışının birçok ülkede zayıf kaldığı, hatta bazı ekonomilerde eksiye döndüğü vurgulandı. AI bağlantılı ürünler, bölgedeki çoğu ekonomide ihracat artışının yarıdan fazlasını oluştururken, bu oran %70’in üzerine Malezya, Filipinler, Tayland ve Vietnam’da çıktı.

Çin, Endonezya, Malezya, Filipinler, Tayland ve Vietnam’ın nisan ayına kadar olan 12 aylık dönemde gerçekleştirdiği AI bağlantılı mal sevkiyatının toplamı 1,4 trilyon dolar oldu. Bu tablo, bölgenin küresel teknoloji tedarik zincirindeki ağırlığını artırırken, tek bir talep temasına bağımlılığı da derinleştiriyor.

Piyasalar için uyarı: teknoloji harcaması dönerse risk büyüyebilir

Dünya Bankası, asıl kırılganlığın harcama tarafında biriktiğine dikkat çekti. Rapora göre ABD’de AI bağlantılı sermaye harcamaları yaklaşık GSYH’nin %6’sına ulaştı; bu seviye 2000 yılındaki bilgi teknolojisi yatırım zirvesine yakın bulunuyor. Banka, mevcut yatırım döngüsünün önceki dönemlerden daha hızlı yükseldiğini belirtti.

2025-2028 döneminde planlanan toplam 2,9 trilyon dolarlık AI yatırımı içinde 800 milyar doların özel krediden gelmesi bekleniyor. Aynı rapor, AI bağlantılı kredilerin özel kredi piyasasındaki payının 2025’te %34’e yükseldiğini, önceki beş yıldaki ortalamanın ise %18 olduğunu ortaya koydu. Bu segmentte yıl içinde değer düşüşleri, fon çıkışları ve temerrütler görüldü.

Faiz artışları ve banka bilançoları baskıyı artırabilir

Büyük merkez bankalarının 2023’ten bu yana ilk kez yeniden faiz artırmaya başlaması, bol likiditenin desteklediği AI döngüsünü yavaşlatabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor. Fed geçen ay üç yılı aşkın sürenin ardından faiz artırdı ve yıl bitmeden bir artış daha olabileceği sinyalini verdi. Dünya Bankası’na göre ABD büyümesinde 1 puanlık yavaşlama, diğer gelişen ekonomilerin büyümesini yaklaşık 0,6 puan aşağı çekebilir; yatırım tarafındaki etki ise bunun yaklaşık iki katı olabilir.

Çip yoğunlaşması ve finansal maruziyet öne çıktı

Raporda teknoloji yoğunlaşmasının piyasalara nasıl yansıdığına da yer verildi. Güney Kore’nin eylül ihracatı yıllık bazda %83,5 artarak rekor 120,9 milyar dolara çıkarken, bunun yarısını çip sevkiyatları oluşturdu. Dünya Bankası, nisan sonu itibarıyla Samsung ve SK Hynix’in Kospi endeks değerinin %43’ünü temsil ettiğini hatırlatarak sermaye piyasalarındaki yoğunlaşma riskine işaret etti.

Banka kanalı da ayrı bir kırılganlık başlığı olarak öne çıktı. Bazı ülkelerde bankaların döviz cinsi yükümlülükleri yüksek seviyede bulunuyor; bu oran Malezya’da GSYH’nin %29,2’sine, Filipinler’de ise %20,7’sine ulaşıyor. Tayvan da AI talebiyle 2026 büyüme tahminini %9,6’dan %11’e yükseltti, ancak yüksek teknoloji sektöründe ters rüzgâr oluşması halinde yerel ekonomiye etkinin beklenenden büyük olabileceği uyarısını yaptı.