Artan saldırılar Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışını kırılganlaştırdı

Basra Körfezi’nden dünya piyasalarına uzanan en kritik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı, son haftalarda yeniden yükselen tanker saldırıları nedeniyle enerji piyasalarının ana risk başlıklarından biri haline geldi. ABD müttefiki askeri unsurların gemilere güvenlik bilgisi sağlayan Joint Maritime Information Center verilerine göre, son bir ayda Hürmüz, Basra Körfezi ve Umman açıklarında çoğu tanker olan yaklaşık 20 ticari gemi saldırıya uğradı.

Denizcilik izleme şirketi Windward, üçüncü çeyrekte boğazdan geçen her 100 gemiye karşılık yaklaşık iki geminin saldırıya maruz kaldığını hesapladı. Analistlere göre ham petrol ihracatındaki son toparlanma, büyük ölçüde ABD ordusunun Umman kıyısı boyunca açtığı güney rotasını korumasına dayanıyor. Ancak güvenlik tablosu düzelmeden bu artışın ne kadar sürdürülebileceği belirsizliğini koruyor.

Sevkiyat sürüyor, ancak savaş öncesi düzeyin altında kalıyor

Piyasadaki oyuncular riski azaltmak için daha karmaşık bir taşıma modeline yöneliyor. Tankerler ham petrolü Hürmüz’den geçirip Umman Körfezi içinde başka gemilere aktarıyor; Asya’ya sevkiyat bu ikinci gemilerle tamamlanıyor. Bu yöntem saldırı riskini kısmen düşürse de aynı miktar petrol için daha fazla gemi, daha yüksek navlun ve ek sigorta maliyeti anlamına geliyor.

Kpler verilerine göre cumartesi günü sona eren haftada Hürmüz’den geçen ham petrol sevkiyatı ortalama 10,3 milyon varil/gün oldu. Bu seviye, savaş öncesi 13,5 milyon varil/günlük bazın yaklaşık %23 altında. Windward ise geçişlerin son dönemde ortalama 9-10 milyon varil/gün aralığında seyrettiğini, savaş öncesi referansın ise 14,5 milyon varil/gün olduğunu belirtiyor.

  • Günlük akış bazı günlerde savaş öncesi seviyelere yaklaşabiliyor ya da bu seviyeleri aşabiliyor.
  • Buna karşın genel ortalama hâlâ çatışma öncesi dönemin belirgin biçimde altında kalıyor.

Yüksek maliyetler Brent fiyatlarını destekliyor

Sevkiyat hacmi toparlansa da bunun bedeli ağırlaşıyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü verilerine göre temmuz ayından bu yana en az dokuz denizci hayatını kaybetti, 18 kişi yaralandı ve üç kişi kayboldu. Aynı dönemde Basra Körfezi’nden Çin’e ham petrol taşıma maliyeti tanker başına günlük 1 milyon dolar düzeyine kadar çıktı.

Bu nedenle daha fazla petrol piyasaya ulaşsa bile risk primi tamamen silinmedi. Uluslararası gösterge Brent petrol fiyatı varil başına yaklaşık 100 dolar civarında seyrederken, uzmanlar bunun temel nedenlerinden birinin teslimat, sigorta ve güvenlik giderlerinin yüksek kalması olduğunu belirtiyor. Pazartesi günü İran Devrim Muhafızları’nın boğazdan geçen bir tankere geri dönmesi yönünde talimat vermesi ve geminin buna uyması da, seyrüsefer serbestisinin tam olarak sağlanamadığını gösteren son olaylardan biri oldu.