Boeing 737 Max 10 sertifikasyonunda yeni gecikme

Boeing 737 Max 10 için beklenen düzenleyici onay, ABD Federal Havacılık İdaresi’nin yazılım kaynaklı bir sorunu incelemeye almasıyla ertelendi. FAA, problemin uçuş güvenliği açısından risk oluşturup oluşturmadığı kesinleşmeden sertifikasyon sürecini tamamlamayacağını bildirdi.

Kararın piyasa etkisi hızlı oldu. Yatırımcılar, Boeing’in yıllardır ertelenen programında bir gecikme daha yaşanabileceğini fiyatlarken şirket hisseleri pazartesi günü kayıplarını derinleştirerek yaklaşık %7 düştü. Bu geri çekilme, şirketin en çok satan Max ailesinin son onay bekleyen modeli üzerindeki belirsizliğin sürdüğüne işaret etti.

Boeing Üst Yöneticisi Kelly Ortberg, bu ayın başında yatırımcılara onayın çok yakında gelebileceğini söylemişti. Ancak şirket, hafta sonunda bazı 737 Max uçaklarında belirli iniş prosedürlerini etkileyebilecek bir yazılım hatasını geçen ay tespit ettiğini açıkladı.

Yazılım sorunu hangi aşamada ortaya çıktı?

Şirketin verdiği bilgiye göre sorun, uçağın yaklaşmayı kaçırıp yeniden hizalanarak inişe döndüğü senaryolarda dikey navigasyon sistemiyle bağlantılı olarak ortaya çıkabiliyor. Pistte engel bulunması gibi durumlarda yapılan bu manevrada pilotların kontrolü koruduğu, ancak FAA’in özellikle iş yükü tarafını değerlendirdiği belirtildi.

FAA Başkanı Bryan Bedford, sistemin pilotlardan kontrolü almadığını, buna rağmen ajansın sorunun etkisini netleştirmeden ilerlemeyeceğini söyledi. FAA de yazılı açıklamasında,

“Güvenlik, sertifikasyon takvimini belirler.”
ifadesini kullandı.

  • ABD’li havayolu şirketleri, filolarında bu sorunu taşıyan Max uçağı bulunmadığını bildirdi.
  • Bunun nedenlerinden biri, gerekli olduğunda yeni sürüm yerine daha eski yazılıma geri dönülebilmesi.

Max 7 teslimatları için de soru işareti oluştu

FAA, Max ailesinin en küçük modeli olan Max 7’yi geçen ay sertifikalandırmıştı. Bu uçaklarda yazılımın en güncel sürümü bulunduğu için ajansın aynı paketi incelemesi, müşterilere yapılacak teslimatların etkilenip etkilenmeyeceği sorusunu gündeme getirdi. Southwest Airlines gibi alıcılar açısından olası sonuçların henüz netleşmediği ifade edildi.

Boeing için ticari ve düzenleyici riskler büyüyor

Bedford, Boeing’in önceki bir yazılım hatasını giderdiğini, ancak bu süreçte beklenmedik biçimde yeni bir hata oluştuğunu söyledi. Bu gelişme, şirketin 2018 ve 2019’daki iki Max 8 kazasının ardından güvenlik ve denetim başlıklarında toparlanma çabasını yeniden zorlaştırabilir.

Boeing, Max 10 teslimatlarına başlangıçta 2020’de başlamayı planlıyordu. Güvenlik endişeleri ve diğer teknik sorunlar nedeniyle ötelenen model, Max ailesinde hâlâ nihai sertifikasyonu bekleyen son uçak konumunda bulunuyor. Yeni gecikme, hem teslimat takvimi hem de nakit akışı beklentileri üzerinde baskı yaratabilir.