Yeni tarifeler hangi sektörleri vuruyor?

ABD-Kanada ticaret savaşı, Donald Trump’ın Ocak 2025’te Beyaz Saray’a dönüşü sonrası başlatılan geniş çaplı gümrük vergileri programıyla derinleşti. ABD; Kanada’nın çelik, alüminyum, kereste ve otomotiv gibi kilit sektörlerine vergi uygularken, geçen hafta yaklaşık 28 milyar Kanada doları tutarındaki Kanada ürününe ek %50 tarife getirdi. Ottawa ise salı günü, ABD tarifelerine denk gelecek şekilde “dolar karşılığı dolar” yaklaşımıyla yeni misilleme önlemleri açıkladı.

Kanada’da en fazla baskı Ontario ve Quebec’te

Kanada’da en sert etkiyi, güçlü imalat sanayisine sahip Ontario hissediyor. Eyalette çok sayıda otomotiv parçası ve montaj tesisi işten çıkarmalar ile üretim kesintileri duyururken, 2025’in başından bu yana imalat sanayiinde on binlerce iş kaybı yaşandığı tahmin ediliyor. Quebec’te ise metal ihracatı, Şubat 2025 ile 2026 arasında %36 gerilerken, sektörde istihdam da %3,6 düştü.

Royal Bank of Canada verilerine göre ABD’nin sektörel tarifelerinden en fazla Ontario ve Quebec etkileniyor. Newfoundland ve Labrador, New Brunswick, Alberta, Saskatchewan ile Prince Edward Island ise görece daha az risk taşıyor. 22 Ağustos itibarıyla yürürlüğe giren ek ABD vergilerinin tüm eyaletleri etkilemesi beklenirken, yükün özellikle Britanya Kolumbiyası, Quebec ve Ontario’da yoğunlaşacağı öngörülüyor.

ABD tarafında Ohio, Illinois ve Pennsylvania öne çıkıyor

ABD ekonomisinin ölçeği daha büyük olsa da Kanada’nın misilleme tarifeleri bazı eyaletlerde belirgin baskı yaratacak. 8 Eylül itibarıyla çelikten mobilyaya, kozmetikten tuvalet kâğıdına kadar 28 milyar Kanada doları tutarındaki ABD ürününe vergi uygulanacak. Statistics Canada verileri, Kanada tarifelerine en fazla maruz kalacak eyaletin 3,2 milyar Kanada dolarıyla Ohio olduğunu; onu Illinois ve Pennsylvania’nın izlediğini gösteriyor.

Efektif vergi oranı ve ticaret akışı nasıl değişiyor?

Başbakan Mark Carney, Kanada’nın diğer ülkelere kıyasla hâlâ düşük ABD tarifeleriyle karşı karşıya olduğunu savunsa da son artışlarla tablo bozuldu. Royal Bank of Canada’ya göre haziranda %2,9 olan ABD’nin Kanada’ya uyguladığı ortalama efektif tarife oranı şimdi neredeyse ikiye katlanarak %5,7 seviyesine çıktı. Bu oran artık Meksika’nın üzerine yükselmiş durumda; Birleşik Krallık için hesaplanan %6,2’ye de yaklaşmış bulunuyor.

Kanada ihracatının %70’ten fazlası ABD’ye gidiyor. Ancak Kanada Merkez Bankası verileri, şirketlerin Trump’ın dönüşünden bu yana ABD dışındaki pazarlara daha fazla ihracat yapmaya başladığını ortaya koyuyor. Carney hükümeti de önümüzdeki on yılda ABD dışı ihracatı ikiye katlama hedefi koydu.

  • Kanada’ya doğrudan yabancı yatırım, 2025’te 96,8 milyar Kanada doları ile 2007’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı.
  • Kanada ekonomisi, ihracat ve iç yatırımlardaki artışın desteğiyle 2026’nın ikinci çeyreğinde %3,3 büyüdü.

İstihdam ve fiyatlar üzerindeki baskı ne yönde?

Tarife savaşının en görünür sonucu istihdamda ortaya çıkıyor. Kanada Merkez Bankası verilerine göre ülkede Ocak 2025 ile Ocak 2026 arasında yaklaşık 55.000 imalat işi kaybedildi. Calgary merkezli ekonomist Trevor Tombe ise yeni ABD tarifeleri kalıcı olursa ülke genelinde toplam iş kaybının 90.000’e ulaşabileceğini hesaplıyor.

ABD tarafında da maliyet baskısı artıyor. Center for American Progress, Trump’ın çok sayıda ticaret ortağına uyguladığı tarifelerin imalat, taşımacılık ve depolamada on binlerce işi etkilediğini belirtirken, Tax Foundation bir ABD hanesinin bu yıl tarifeler nedeniyle ortalama 840 dolar daha fazla ödeyebileceğini tahmin ediyor. Kanada’nın daha hedefli misillemesi tüketici etkisini sınırlamayı amaçlasa da, ekonomistler ABD’den ithal edilen sanayi girdilerinin pahalanmasının üretim maliyetlerini yükseltebileceği uyarısında bulunuyor.