İlk sonuçlarda fark 435 oya indi

İzlanda AB referandumunda oy sayımı sürerken kamu yayıncısı RUV tarafından aktarılan ilk veriler sonucun son ana kadar belirsiz kalabileceğini gösterdi. Sayılan 153.197 oya göre hükümetin Avrupa Birliği ile üyelik görüşmelerini yeniden başlatma önerisine karşı çıkanlar %50,1, destek verenler ise %49,9 seviyesinde bulunuyor. İki taraf arasındaki fark yalnızca 435 oy olarak kayda geçti.

Yaklaşık 270.000 seçmenin oy kullanma hakkına sahip olduğu referandumda kesin sonuç için kalan oyların sayılması gerekiyor. Seçmenler sandıkta, İzlanda’nın Avrupa Birliği ile katılım müzakerelerine yeniden başlayıp başlamaması yönündeki soruya yanıt verdi.

Hükümet oylamayı neden erkene çekti?

Başbakan Kristrún Frostadóttir liderliğindeki merkez sol hükümet, bu referandumu normal koşullarda 2027 yılına kadar düzenleme sözü vermişti. Ancak yönetim, uluslararası gerilimleri gerekçe göstererek takvimi öne aldı; bu başlıklar arasında ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik çıkışları da yer aldı.

Buna rağmen kampanya sürecinde güvenlikten çok ekonomi ve özellikle balıkçılık tartışıldı. Nüfusu yaklaşık 400.000 olan İzlanda, halihazırda AB tek pazarının ve Schengen bölgesinin parçası olsa da tam üyelik ülkeyi gümrük birliğine ve ileride avroya geçiş sürecine yaklaştırabilecek bir adım olarak görülüyor.

Balıkçılık neden belirleyici oldu?

İzlanda, 2008 finans krizinin ve bankacılık sistemindeki çöküşün ardından 2009 yılında AB’ye katılım başvurusu başlatmıştı. Müzakereler önemli ölçüde ilerlemişken, 2013’te göreve gelen AB şüpheci hükümet süreci askıya aldı. O dönemde de bugün olduğu gibi en büyük anlaşmazlık başlığı balıkçılık haklarıydı.

Balık ve deniz ürünleri sektörleri, ülke ihracatının yaklaşık %40’ını oluşturuyor. Hayır cephesindeki seçmenlerin önemli bölümü, AB’nin ortak balıkçılık politikası kapsamında İzlanda’nın verimli av sahaları üzerindeki denetiminin zayıflayabileceği görüşünü savunuyor.

  • Evet çıkması, İzlanda’nın otomatik olarak AB üyesi olması anlamına gelmiyor; yalnızca katılım anlaşmasına giden müzakerelerin yeniden başlamasını mümkün kılıyor.
  • Hayır çıkması ise ileride yeni bir siyasi karar alınarak görüşmelerin tekrar başlatılması ihtimalini tamamen ortadan kaldırmıyor.

Referandum kampanyasında güvenlik konusu da gündemdeydi. Kurucu NATO üyelerinden olan ancak ordusu bulunmayan İzlanda, savunmada müttefiklerine dayanıyor; ülke yönetimi Rusya’nın ada çevresindeki artan deniz faaliyetlerinden de kaygı duyuyor.