Uzman raporları aynı sonuca varamadı

Grönland'da zorla doğum kontrolü uygulamalarıyla ilgili tartışma, hükümetin bir hakikat ve uzlaşma komisyonu kurma kararıyla yeni bir aşamaya taşındı. Karar, 2024'te görevlendirilen dört üyeli uzman grubunun, uygulamaların soykırım sayılıp sayılamayacağı konusunda ortak bir değerlendirmeye ulaşamamasının ardından açıklandı.

Adalet Bakanı Marianne Paviasen, 28 Ağustos Cuma günü yaptığı açıklamada iki rapordan birinin soykırım olmadığı sonucuna vardığını, diğerinin ise ihlallerin kapsamını bu tanım açısından netleştiremediğini söyledi. Paviasen, “Hükümet adına bunun soykırım olup olmadığını söyleyemeyiz” dedi.

Başbakan Jens-Frederik Nielsen ise kurulacak komisyonun amacının suçlu aramak değil, gerçeği ortaya çıkararak gerçek bir uzlaşı zemini oluşturmak olduğunu belirtti. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen de siyasi sürecin Kopenhag ile Grönland hükümeti tarafından birlikte yürütüleceğini açıkladı.

1960'lardan 1990'lara uzanan uygulama neydi?

Geçen yıl yayımlanan ortak Danimarka-Grönland soruşturmasına göre, en az 4.000 Grönlandlı Inuit kız çocuğu ve kadın, 1960'lar ile 1990'lar arasında rahim içi araç ya da doğum kontrol iğnesiyle karşı karşıya kaldı. Soruşturma, bu işlemlerin çoğu durumda kişilerin bilgisi ya da açık rızası olmadan yapıldığını ortaya koydu.

Rapora göre dönemin Danimarkalı yetkilileri, doğum oranlarını ve aile büyüklüğünü azaltmanın yaşam standartları ile sosyal ve sağlık koşullarını iyileştireceğini düşünüyordu. Nüfusu yaklaşık 57.000 olan ve Danimarka'ya bağlı özerk statüdeki Arktik ada Grönland'da bu yaklaşımın özellikle yerli Inuit topluluğunu etkilediği belirtildi.

  • Bazı mağdurların ciddi enfeksiyon geçirdiği bildirildi.
  • Bazılarında fallop tüplerinde hasar ya da rahmin alınması gibi sonuçlar görüldü.
  • Kimi kadınların daha sonra çocuk sahibi olamadığı aktarıldı.

Tazminat kararı alındı, mağdurlar sürece itiraz ediyor

Grönland'daki Siumut Partisi, soykırım tartışmasının yetkin ve bağımsız bir uluslararası mahkeme tarafından karara bağlanmasını istedi. Mağdurlar ise uzman heyetinde hiçbir Grönlandlı Inuit'in yer almamasını eleştirerek, kendi yaşadıklarının yine dışarıdan tanımlandığını savundu.

Danimarka parlamentosu, Perşembe günü aldığı kararla zorla doğum kontrolü kampanyasından etkilenen kadınların kişi başına 300.000 Danimarka kronuna kadar tazminat talep edebilmesinin önünü açtı. Kopenhag yönetimi geçen yıl da uygulama nedeniyle özür dilemiş ve Frederiksen bunu Grönlandlılara yönelik sistematik ayrımcılık olarak nitelemişti.