Kış aylarında D vitamini neden daha sık gündeme geliyor?

D vitamini eksikliği, özellikle güneşten yararlanmanın azaldığı dönemlerde daha fazla konuşuluyor. D vitamini durumu, kanda bakılan 25-hidroksi D vitamini (25(OH)D) testiyle değerlendiriliyor; ancak tanı, izlem ve takviye kararı kişiye göre hekim tarafından verilmelidir.

Türkiye'nin yaklaşık 36-42 derece kuzey enlemleri arasında yer alması nedeniyle, kasım ile şubat arasında güneş ışınlarının geliş açısı ciltte UVB kaynaklı D vitamini sentezini büyük ölçüde azaltır. Bu nedenle kış güneşi, tek başına herkes için yeterli bir kaynak olmayabilir.

D vitamini eksikliği için bilmeniz gereken 6 madde

  1. Kış güneşi her zaman yeterli değildir. Açık havada bulunmak genel sağlık açısından yararlı olsa da, kışın D vitamini üretimi yaz aylarındaki kadar etkili olmayabilir. Bu yüzden beklentiyi yalnızca güneşlenmeye bağlamak doğru bir yaklaşım sayılmaz.
  2. 25 OH vitamin D değeri nasıl yorumlanır? Klinikte yaygın kullanılan Endocrine Society eşiklerine göre 20 ng/mL altı eksiklik, 20-30 ng/mL arası yetersizlik, 30 ng/mL üzeri yeterli kabul edilir. Yine de sonuçların yaş, şikâyet ve eşlik eden hastalıklarla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
  3. Cam arkası ve giysiler sentezi sınırlayabilir. Gün ışığı almak ile cildin doğrudan UVB'ye maruz kalması aynı şey değildir. Kalın kıyafetler, sürekli cam arkasında bulunmak ve güneş koruyucu kullanımı, ciltte sentezi azaltabilen etkenler arasında yer alır.
  4. Besinler katkı sağlar ama tek başına yeterli olmayabilir. Yağlı balıklar, yumurta ve D vitamini ile zenginleştirilmiş bazı ürünler destek sunabilir. Buna karşın günlük gereksinimin tamamını sadece besinlerle karşılamak her zaman kolay olmayabilir.
  5. Sağlık Bakanlığı, mayıs 2005'ten bu yana bir yaş altındaki tüm bebeklere günde 400 IU ücretsiz D vitamini desteği veriyor. Bebeklerde D Vitamini Yetersizliğinin Önlenmesi ve Kemik Sağlığının Korunması Programı, raşitizmi önlemeyi ve kemik sağlığını korumayı amaçlıyor; bakanlık bugüne dek 15 milyona yakın bebeğe destek verildiğini bildiriyor.
  6. Yüksek doz takviye kendi kendine kullanılmamalı. D vitamini yağda çözünen bir vitamindir ve vücutta birikebilir. Bu nedenle hekim önerisi olmadan yüksek doz D vitamini takviyesi kullanmak zehirlenme riskine yol açabilir.

Takviye kararı neden kişiye özeldir?

D vitamini takviyesi kararı; yaş, gebelik, bebeklik dönemi, kronik hastalıklar ve kullanılan ilaçlara göre değişebilir. İnternette görülen bir değeri tek başına yorumlamak ya da başkasına önerilen dozu uygulamak yerine aile hekimi veya ilgili uzmanla görüşmek daha güvenli olur.

Bebeklerde D vitamini başta olmak üzere çocukluk, yetişkinlik ve ileri yaşta kemik sağlığı açısından düzenli izlem önem taşır. Kış aylarında halsizlik, kas veya kemik yakınmaları yaşayan kişiler için en doğru yol, laboratuvar sonucu ile klinik değerlendirmenin birlikte ele alınmasıdır.