Yaptırımlar dış ticarette daralmayı derinleştirdi

İran ticareti, ABD yaptırımları ve deniz ablukasının etkisiyle sert daraldı. Mesud Pezeşkiyan, devlet televizyonuna verdiği demeçte dış ticaretteki gerilemenin %25 ile %35 aralığında olduğunu, ihracatın düştüğünü ancak ithalattaki kaybın daha derin seyrettiğini söyledi.

Pezeşkiyan, mevcut verilerin yaptırımların ekonomi üzerindeki etkisini açık biçimde ortaya koyduğunu savundu. İhracattaki kaybın ithalata göre daha sınırlı kaldığını, buna karşılık ithalat tarafında çok daha belirgin bir düşüş görüldüğünü anlattı.

Dolar bağımlılığını azaltma çağrısı

Mojtaba Hamaney, cuma günü paylaştığı yazılı mesajda ekonomik büyüme ve üretim artışına özel önem verilmesini istedi. Mesajda, ABD dolarının ekonomideki belirleyici rolünün kademeli olarak azaltılması ve direniş ekonomisinin temel eksen haline getirilmesi çağrısı yapıldı.

Washington yeni finans kanallarını hedef aldı

Scott Bessent, pazartesi günü İran'ın dünya genelindeki ekonomik bağlarını koparmayı amaçlayan Operation Economic Outcast adlı yaptırım kampanyasını başlattı. Bu çerçevede ABD Hazine Bakanlığı, Banque Misr'ın Birleşik Arap Emirlikleri operasyonlarının ABD finans kurumlarıyla muhabir bankacılık erişiminin kesilmesini önerdi.

  • Bakanlığa göre Banque Misr BAE, son iki yılda İran'ın gölge bankacılık ağıyla bağlantılı olabileceği belirtilen 103 şirket için yaklaşık 1,8 milyar dolar işlem yürüttü.
  • Banka ise ilgili makamlarla iş birliği yaptığını ve düzenleyici adımın yalnızca BAE şubesiyle sınırlı olduğunu açıkladı.

Petrol yüklemeleri ağustosta sert düştü

Kpler verilerine göre İran'ın ihracat için limanlara yüklediği ham petrol miktarı ağustosta günlük yaklaşık 260.000 varile geriledi. Bu düzey, Ağustos 2025'teki 1,7 milyon varile göre %80'den fazla, geçen aydaki 893.000 varile göre ise yaklaşık %70 daha düşük.

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerine yönelik İran saldırılarına karşılık olarak ablukayı 14 Temmuz'da yeniden devreye aldı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, 28 Ağustos itibarıyla 82 ticari geminin yönünün değiştirildiğini, 3 geminin etkisiz hale getirildiğini ve 2 gemiye çıkıldığını bildirdi.

Tahran bütçe ve döviz tarafında direnç mesajı verdi

İran Petrol Bakanlığı ise deniz ablukalarını aşarak 2026-2027 bütçesi için yeterli satış rezervine sahip olduğunu savundu. Bakanlık, dört aylık dönemde petrol satışlarından elde edilen 7,5 milyar doların merkez bankasına aktarıldığını ve bu tutarın Ocak 2027 başına kadar döviz harcamalarını karşılamaya yeteceğini belirtti.

ABD ve İsrail'in İran'da büyük çaplı muharebe operasyonları başlatmasının üzerinden altı ay geçtiği belirtilirken, Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılmasına yönelik girişimlerde henüz sonuç alınmadı. Uzayan gerilim, İran'ın ticaret akışı ve enerji gelirleri üzerindeki baskının kısa vadede hafiflemediğine işaret ediyor.