ALES Puan Hesaplama (Sayısal / Sözel / Eşit Ağırlık)
ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı) 50 sayısal + 50 sözel olmak üzere 100 sorudan oluşur ve cevaplama süresi 150 dakikadır. ÖSYM, her testte doğru sayısından yanlış sayısının dörtte birini çıkararak ham puanı bulur; ham puanları ortalaması 50, standart sapması 10 olan standart puanlara (SP) dönüştürür; bu SP'leri puan türüne göre ağırlıklandırıp ağırlıklı puanı (AP) elde eder ve son olarak resmî kılavuzdaki ALES Puanı = 70 + 30·[2(AP − X) − S] / [2(B − X) − S] formülüyle 100 üzerinden puana çevirir. Bu araç aynı zinciri, güncel ALES oturumlarına kalibre edilmiş referans istatistiklerle uygular; sayısal, sözel ve eşit ağırlık puanlarını birlikte gösterir.
Bu hesaplama TAHMİNİDİR. Gerçek ALES puanınız, ÖSYM'nin o yıl/o oturum için hesapladığı ortalama ve standart sapmaya göre değişir: ÖSYM her testin ham puan ortalamasını ve standart sapmasını sınavdan sonra, o oturuma giren tüm adayların performansından hesaplar; ayrıca ALES puanına dönüşümde kullanılan X (ağırlıklı puanların ortalaması), S (ağırlıklı puanların standart sapması) ve B (ağırlıklı puanların en büyüğü) değerleri de her oturumda farklıdır. Bu nedenle aynı net, farklı ALES oturumlarında birkaç puan farklı sonuç verebilir; buradaki sonuç resmî sonuç belgesi yerine geçmez. Kullanılan resmî yöntem (2026-ALES Başvuru Kılavuzu, madde 3.9 DEĞERLENDİRME): 1. Sınavda 50 soruluk Sayısal Testi ve 50 soruluk Sözel Testi uygulanır; sınav saat 10.15'te başlar ve cevaplama süresi 150 dakikadır (2,5 saat). 2. Ham puan (net) = doğru sayısı − (yanlış sayısı ÷ 4). Yani 4 yanlış 1 doğruyu götürür, boş bırakılan sorular nete etki etmez. 3. Her test için ham puanlar, ortalaması 50 ve standart sapması 10 olan standart puanlara (SP) dönüştürülür. 4. Sayısal ve Sözel standart puanlar, puan türüne göre ağırlıklandırılarak ağırlıklı puan (AP) elde edilir: ALES Sayısal Puanı 0,75 sayısal + 0,25 sözel; ALES Sözel Puanı 0,25 sayısal + 0,75 sözel; ALES Eşit Ağırlık Puanı 0,50 sayısal + 0,50 sözel. 5. Ağırlıklı puanlar, kılavuzdaki formülle 100 üzerinden puana çevrilir: ALES Puanı = 70 + 30·[2(AP − X) − S] / [2(B − X) − S]. Burada AP adayın ağırlıklı puanı, X ağırlıklı puanların ortalaması, S ağırlıklı puanların standart sapması, B ise ağırlıklı puanların en büyüğüdür. Formüldeki 70 sayısı bir "taban puan" DEĞİLDİR; formülün sabitidir ve AP = X + S/2 olan adaya, yani ortalamanın yarım standart sapma üzerindeki adaya karşılık gelir. Puan bu değerin altına da üstüne de çıkar. Bu araçta B, iki testte de tam net yapan adayın ağırlıklı puanı olarak alınmıştır; böylece 100 doğru = 100 puan olur. Bu ölçekte 1 netin yaklaşık puan karşılığı: ALES Sayısal puan türünde sayısal net başına 0,86 ve sözel net başına 0,34 puan; ALES Sözel puan türünde 0,28 ve 0,98 puan; Eşit Ağırlıkta 0,56 ve 0,66 puan. Referans net ortalamaları ve standart sapmaları, son ALES oturumlarında gözlenen net–puan ilişkisine yakın sonuç verecek şekilde seçilmiştir. Eşit ağırlıkta örnek karşılıklar: 20 toplam net ≈ 51 puan, 40 net ≈ 63 puan, 50 net ≈ 69 puan, 60 net ≈ 76 puan, 80 net ≈ 88 puan. Ölçeğin uçları: hiç net yapmayan bir aday puan türüne göre yaklaşık 37–40 puan; her iki testte de tüm soruları doğru yapan aday 100 puan alır. Tüm soruları yanlış işaretleyen adayda net negatife düşer ve puan, puan türüne göre yaklaşık 21–25 puana kadar geriler. Puan 0 ile 100 arasında sınırlandırılır. Eşik puanlar: lisansüstü programlara başvuruda, başvurulan programın puan türünde en az 55 (lisans diplomasıyla doktora için en az 80); yükseköğretim kurumlarında öğretim görevlisi/araştırma görevlisi kadrolarına atanmada ilgili puan türünde 100 üzerinden 70. Senatolar bu puanların üzerinde bir şart arayabilir; ALES puan şartı istenmeyen tezsiz yüksek lisans programları için ise senatolarca daha düşük bir puan belirlenebilir. ALES sonuçları açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl geçerlidir.
Sık sorulan sorular
ALES'te kaç yanlış bir doğruyu götürür?
4 yanlış 1 doğruyu götürür. ÖSYM kılavuzundaki ifadeyle, her testte doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak ham puan (net) elde edilir. Boş bırakılan sorular nete etki etmez, bu yüzden emin olmadığınız sorularda rastgele işaretleme yapmak puanınızı düşürebilir.
ALES sınavı kaç sorudan oluşuyor ve süresi ne kadar?
Sayısal ve mantıksal akıl yürütme becerilerini ölçen 50 soruluk Sayısal Testi ile sözel akıl yürütme becerilerini ölçen 50 soruluk Sözel Testi olmak üzere toplam 100 soru sorulur. Cevaplama süresi 150 dakikadır (2,5 saat) ve sınav saat 10.15'te başlar. Soru başına ortalama 1,5 dakika düşer.
Sayısal, Sözel ve Eşit Ağırlık puanları arasındaki fark nedir?
Üçü de aynı iki testten hesaplanır, sadece ağırlıklar değişir. ALES Sayısal Puanında Sayısal Testi 0,75 ve Sözel Testi 0,25 ağırlıkla; ALES Sözel Puanında Sayısal 0,25 ve Sözel 0,75 ağırlıkla; ALES Eşit Ağırlık Puanında ise her iki test 0,50 ağırlıkla hesaba katılır. Hangi puan türünün kullanılacağını başvurduğunuz program belirler.
Hiç net yapmazsam kaç puan alırım?
Sıfır net, ölçeğin alt ucunda yaklaşık 37–40 puana karşılık gelir; puan türüne göre değişir. Puan sıfır olmaz çünkü ALES ham puanı doğrudan değil, önce ortalaması 50 standart sapması 10 olan standart puana, sonra da kılavuzdaki dönüşüm formülüyle 100'lük ölçeğe çevrilir. Tüm soruları yanlış işaretlerseniz net negatife düşer ve puan yaklaşık 21–25 bandına kadar geriler.
Standart puan (SP) ile ALES puanı aynı şey mi?
Hayır. Standart puan, bir testteki netinizin adaylar arasındaki yerini gösteren ara değerdir ve ortalaması 50, standart sapması 10'dur. ALES puanı ise standart puanların ağırlıklandırılmasıyla bulunan ağırlıklı puanın (AP), ALES Puanı = 70 + 30·[2(AP − X) − S] / [2(B − X) − S] formülüyle 100 üzerinden ölçeğe taşınmış hâlidir. Sonuç belgenizde yazan ve başvurularda kullanılan değer ALES puanıdır.
Formüldeki 70 sayısı en düşük ALES puanı mı?
Hayır, 70 bir taban puan değil formülün sabitidir. Ağırlıklı puanı X + S/2 olan, yani ortalamanın yarım standart sapma üzerinde bulunan adaya 70 puan denk gelir; ortalamanın altındaki adaylar 70'in belirgin şekilde altında puan alır. 70 sayısının ayrıca bir anlamı daha vardır: yükseköğretim kurumlarında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarına atanabilmek için ilgili puan türünde 100 üzerinden 70 puan almak gerekir.
Aynı neti yaptığım hâlde puanım neden arkadaşımınkinden veya geçen seneki tablodan farklı çıkıyor?
Çünkü ALES puanı sadece sizin netinize değil, o oturuma giren tüm adayların performansına bağlıdır. Ham puandan standart puana geçişte kullanılan test ortalaması ve standart sapması ile ALES puanına geçişte kullanılan X, S ve B değerleri her sınav döneminde yeniden hesaplanır. Sınav zorlaştığında aynı net daha yüksek, kolaylaştığında daha düşük puan getirir.
Lisansüstü başvuru için kaç ALES puanı gerekiyor?
Yüksek lisans ve doktora başvurularında, başvurulan programın puan türünde en az 55 puan; lisans diplomasıyla doktoraya başvuracaklar için en az 80 puan gerekir. Üniversite senatoları bu puanların üzerinde bir şart arayabilir; ALES puan şartı istenmeyen tezsiz yüksek lisans programları için ise senatolarca daha düşük bir puan belirlenebilir. ALES sonuçları açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl geçerlidir.
Bu araçtan çıkan puan resmî puanım mı?
Hayır, bu bir tahmindir. Hesaplama ÖSYM kılavuzundaki resmî yöntemi ve formülü uygular, ancak formülün ihtiyaç duyduğu oturuma özgü istatistikler (test ortalamaları, standart sapmalar, ağırlıklı puanların ortalaması, standart sapması ve en büyüğü) sınav yapılmadan bilinemez. Burada güncel oturumlara kalibre edilmiş referans değerler kullanılır; gerçek puanınız birkaç puan farklı çıkabilir.
Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır, resmî beyan yerine geçmez. Kesin tutar için Gelir İdaresi Başkanlığı'na veya mali müşavirinize başvurun.