Kimdir?

Yücel Erten, 19 Ekim 1945, Muş doğumlu Türk oyuncu, yönetmen, sanat yönetmeni, yazar ve çevirmenidir. Türk tiyatrosunda özellikle yönetmenlik çalışmaları, çevirileri ve sahne uyarlamalarıyla tanınan Erten, sahnelediği 70’i aşkın oyunla dikkat çekmiş, 40 ödülle onurlandırılmış bir sanatçıdır. Devlet Tiyatroları’ndan şehir tiyatrolarına, yurtiçinden yurtdışına uzanan üretken kariyeri boyunca hem sahne üzerinde hem de tiyatro yönetiminde önemli görevler üstlenmiştir.

Hayatı ve eğitimi

Erten, ilk ve orta öğrenimini Antalya ve Ankara’da tamamladı. Çocukluk yıllarından itibaren tiyatroyla ilgilendi; Ankara Radyosu’nun Çocuk Saati programı için açılan kurslara ve Halkevi’nin tiyatro kurslarına katıldı. Arkadaşlarıyla birlikte Milli Türk Talebe Birliği bünyesinde Ankara Gençlik Tiyatrosu’nu kurarak oyunlar sahneledi.

1964 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’ne girdi. Öğrencilik yıllarında amatör tiyatro çalışmalarını sürdürdü ve arkadaşlarıyla Sahne 9 topluluğunu kurdu. 1969’da Soytarılar adlı oyunu sahneleyerek konservatuvarın yüksek devresini tamamladı ve Ankara Devlet Tiyatrosu’nda stajyer sanatçı olarak göreve başladı.

1970’te devlet bursuyla Federal Almanya’ya giden Erten, Essen’deki Folkwang Yüksek Okulu’nun Reji bölümünü ve aynı okulun dekor-kostüm programını bitirdi. Öğrenimi sırasında İsviçre ve Almanya’daki çeşitli tiyatrolarda reji asistanlığı ve yardımcı rejisörlük yaptı. Aristofanes’in Kadınlar Devleti oyununu diploma çalışması olarak sahneledi ve bu yapımla Folkwang Ödülü’ne layık görüldü.

Kariyeri

Türkiye’ye döndükten sonra Ankara Devlet Konservatuvarı’nda ders verdi; öğrencileriyle Franz Kafka’nın Duruşma adlı oyununu sahneledi. Askerlik hizmetinin ardından Ankara Devlet Tiyatrosu’na tayin oldu. Burada sahnelediği ilk oyun Recep Bilginer’in Parkta Bir Sonbahar Günü adlı eseri oldu. 2000 yılına kadar Ankara Devlet Tiyatrosu’nda on üç oyun sahneleyen Erten’in 1979’da yönettiği Arturo Ui’nin Önlenebilir Tırmanışı, bu kurumda sahnelenen ilk Brecht oyunu olarak kayda geçti.

Erten, Ankara Devlet Tiyatroları’ndaki rejisörlük görevinin yanı sıra İstanbul, İzmir, Adana, Antalya ve Trabzon Devlet Tiyatroları’nda; İstanbul, İzmit ve Eskişehir Şehir Tiyatroları’nda; ayrıca çeşitli özel tiyatrolar ve devlet operalarında konuk yönetmenlik yaptı. 1988’den itibaren Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Özbekistan, Almanya, Makedonya ve Polonya’da da oyunlar yönetti.

1988’de KKTC Belediye Tiyatrosu’nda sahnelediği Güngör Dilmen’in Midas’ın Kulakları adlı oyunu, KKTC’de yılın sanat olayı seçildi. 1989’da Makedonya Halklar Tiyatrosu ile sahnelediği Kafkas Tebeşir Dairesi ile Yugoslavya’da En İyi Rejisör Ödülü aldı. 1992 Ekim’inden başlayarak 16 ay süreyle Devlet Tiyatroları’nda Genel Müdürlük ve Başrejisörlük yaptı. 2002-2004 arasında İzmit Şehir Tiyatrosu’nun genel sanat yönetmeni olarak görev aldı.

Emekliliğinin ardından serbest rejisör olarak çalışmalarını sürdürdü. Makedonya Dramski Teatar’da Ferhat ile Şirin, İstanbul Şehir Tiyatroları’nda Schweyk II. Dünya Savaşı’nda, İzmit Şehir Tiyatrosu’nda Bir Şehnaz Oyun ve Aysa Prodüksiyon için Kadınlar Devleti yönettiği yapımlar arasında yer aldı. Sławomir Mrożek’ten oyunlaştırdığı Sınırdaki Ev ile 2003’te Makedonya Ulusal Tiyatro Festivali’nde En Başarılı Oyun Ödülü’ne değer görüldü.

Öne çıkan işleri

Yücel Erten’in kendi yazdığı oyunlar arasında Kadınlar Devleti, Cumhuriyet Yolu ve Suikast bulunur. Aziz Nesin, Euripides ve Aristofanes gibi yazarlardan yaptığı uyarlamalar; Brecht, Dürrenmatt, Heinrich Böll ve Sławomir Mrożek gibi isimlerden Türkçeye kazandırdığı çeviriler de üretiminin önemli bir bölümünü oluşturur. Türkçeden Almancaya yaptığı oyun çevirileriyle de öne çıkan Erten’in Devletin Tiyatrosu Olmaz mı?, Akıntıya Kürek ve Yelkenler Fora adlı kitapları vardır.

2021’de kurulan İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’nın kurucu genel sanat yönetmeni olan Erten, tiyatronun açılışını 1995’te Aziz Nesin öykülerinden uyarladığı Azizname ile yaptı. Böylece uzun yıllara yayılan birikimini yeni bir şehir tiyatrosunun kuruluş sürecine de taşımış oldu.